Σάββατο, 20 Ιανουαρίου 2018

Ο ιερός και ταπεινός σκαραβαίος, και ο μύθος του Σίσυφου...


Ο πιο άμεσος τρόπος γνωριμίας σας με έναν σκαραβαίο είναι να βρεθήτε στην εξοχή, και να πάρετε στο κατόπι έναν γάιδαρο, ή να αράξετε σε ένα λιβάδι με αγελάδες. Μόλις κάποιο από τα συμπαθητικά τετράποδα αφήσει πίσω του το κατάλοιπο της πέψης του, ένα σμήνος από μαύρα στρουμπουλά έντομα καταφθάνει σχεδόν αμέσως πετώντας. Πέφτουν με τα μούτρα στις σβουνιές και αρχίζουν να τις τεμαχίζουν με τις πριονωτές μουσούδες και τα «χέρια» τους. Σε λίγα λεπτά σχηματίζουν από το φρέσκο υλικό τους μια μπάλα. Ανεβαίνουν επάνω της και χορεύουν σαν θριαμβευτές και έπειτα μισοκατεβαίνουν και αρχίζουν να τη σπρώχνουν με «όπισθεν» προς άγνωστη για εμάς κατεύθυνση. Ο τελικός τους προορισμός - αν επιμείνεις να τα παρακολουθήσεις - μπορεί να είναι και 150 μέτρα μακριά, σε κάποια τρύπα που θα σκάψουν. Εκείνο που δεν θα δεις είναι το τι κάνουν οι σκαραβαίοι με όλες αυτές τις μπάλες κοπριάς που μαζεύουν καθημερινά: από αυτές που θάβουν, οι περισσότερες δεν είναι για «φαγητό του χειμώνα» αλλά για «θερμοκοιτίδα» των απογόνων τους.

Εκείνο που δεν γνωρίζουμε αν αντιλήφθηκαν ποτέ οι Αιγύπτιοι ή οι Μινωίτες είναι η κολοσσιαία επίδραση του καθημερινού μόχθου των σκαραβαίων στην τελική διαμόρφωση του πλανήτη που ζούμε. Διότι, όπως διαπίστωσαν το 2009 οι παλαιοντολόγοι μελετώντας απολιθωμένες μπάλες σκαραβαίων1, οι ακάματοι αυτοί κοπροφάγοι επιτελούν το έργο τους ασταμάτητα εδώ και 30 εκατομμύρια χρόνια, από την εποχή που στη Γη κυκλοφορούσαν θηλαστικά μεγέθους ελέφαντα και άνω, αφήνοντας πίσω τους σωρούς κοπριάς ύψους... έξι μέτρων. 

Χωρίς τον τεμαχισμό και το θάψιμο της κοπριάς από τους σκαραβαίους, η επιφάνεια όλου του πλανήτη θα καλυπτόταν τώρα από στρώμα μισού μέτρου περιττωμάτων. Έπειτα, τον Αύγουστο του 2013, Φιλανδοί επιστήμονες αποφάνθηκαν ότι η κλιματική αλλαγή με υπερθέρμανση του πλανήτη θα ήταν πολύ πιο συχνή και οξεία από την τωρινή χωρίς τους σκαραβαίους2: Αν η κοπριά των αγελάδων μείνει απείραχτη στα λιβάδια, οι αναερόβιες συνθήκες του στοιβάγματός της ευνοούν τον σχηματισμό και την απελευθέρωση στην ατμόσφαιρα μεθανίου. Αντίθετα, ο τεμαχισμός της από τον σκαραβαίο μειώνει κατά πολύ τις ποσότητες αυτού του «αερίου του θερμοκηπίου». Το κακό μαντάτο είναι ότι τα φυτοφάρμακα μειώνουν πλέον εξίσου δραστικά τους αριθμούς των σκαραβαίων.

Τέλος, μάθαμε κάτι επίσης καταπληκτικό: οι σκαραβαίοι ξεκίνησαν την κοπροφαγία τους όχι με την εμφάνιση των θηλαστικών αλλά των δεινοσαύρων! Συγκεκριμένα, η ανάλυση του DNA των σκαραβαίων που πραγματοποίησαν αυστραλοί ερευνητές κατέληξε3 ότι ζούσαν εδώ και 115 εκατομμύρια χρόνια, προσαρμοσμένοι στο διαιτολόγιο των φυτοφάγων δεινοσαύρων. Οταν εκείνοι εξαλείφθηκαν, πολλά είδη σκαραβαίων αφανίστηκαν μαζί τους, αλλά και αρκετά άλλα επιβίωσαν προσαρμοζόμενα στην ξηρότερη και γεμάτη φυτικές ίνες κοπριά των θηλαστικών.


Ο ιερός σκαραβαίος στην αρχαία Αίγυπτο.

Ο σκαραβαίος είχε ιδιαίτερη συμβολική σημασία στην Αρχαία Αιγυπτιακή θρησκεία, όπου συμβόλιζε κυρίως το θεό Χεπρί ή Χεπερά αυτόν δηλαδή που έχει έρθει σε ύπαρξη, το θεό του ανατέλλοντος ηλίου, τον ανανεωτή του ηλίου ή αυτόν που κινούσε τον ήλιο. Όπως ο σκαραβαίος κυλούσε το σβόλο της κοπριάς, έτσι και ο θεός Χεπρί μετέφερε κάθε μέρα τον Ήλιο, από την Ανατολή ως τη Δύση στον ουρανό..Ο θεός  Χεπρί,  ως ηλιακός θεός, είχε σχέση και μ’ άλλες εκφάνσεις του ήλιου όπως ο Ρα, ή Άμμων-Ρα (συγχωνευμένη θεότητα) αργότερα, ή τον Ατούμ ή Ατέμ, τον αρχικό ηλιακό δημιουργό. Κάποιες φορές μάλιστα ο σκαραβαίος συμβόλιζε τον ίδιο το Ρα.

Οι Αρχαίοι Αιγύπτιοι πίστευαν  πως οι σκαραβαίοι ήταν μόνο αρσενικοί, κι ότι αναπαράγονταν ρίχνοντας το σπέρμα τους στο σβόλο της κοπριάς, όπως ο ήλιος που εμφανίζεται ανανεωμένος σαν από το πουθενά κάθε πρωί. Κι έπειτα, όταν τα μωρά του σκαραβαίου ξεμύτιζαν μόνα τους από την μπάλα, οι Αιγύπτιοι έβλεπαν μια επανάληψη της «ανάστασης» του θεού τους. Άλλωστε ο Σκαραβαίος της αρχαίας Αιγύπτου συμβολίζει την Ανάσταση και την εκ νέου γέννηση, τη μέλλουσα αιώνια ζωή των ενδόξων νεκρών και είναι φυλαχτό και γούρι! 


Γι' αυτό, λοιπόν, αναγόρευσαν τον σκαραβαίο σε ιερό κι έφτιαχναν φυλαχτά και κοσμήματα με τη μορφή του και την έβαζαν ακόμη και στις μούμιες των Φαραώ τους, πάνω από την καρδιά. Κατά την αιγυπτιακή θρησκεία, μετά τη δύση του ηλίου ο ήλιος πήγαινε να φωτίσει τον κόσμο των νεκρών, και κάθε πρωί ανανεωνόταν από τον Χεπρί. Η έξοδος των προνυμφών από την κοπριά (νεκροί) στο φως ήταν ακόμα μια νήξη προς την ιδιότητα του Χεπρί.

Λόγω αυτής της σύνδεσης, ο σκαραβαίος είχε συμβολική σημασία και στη λατρεία του θανάτου και των τάφων. Φυλακτά σκαραβαίου τοποθετούνταν στο νεκρό, ενώ κάποτε και πάνω στην περιοχή της καρδιάς της μούμιας όπως στην περίπτωση του φαραώ Τουταγχαμόν, ως σύμβολα αναγέννησης και ανάστασης. Ο σκαραβαίος στην καρδιά είχε σκοπό επίσης να μην επιτρέψει την καρδιά να ψευδομαρτυρήσει κατά του κατόχου της στη τη δίκη της ψυχής.

Τα φυλακτά των σκαραβαίων ήταν ιδιαίτερα δημοφιλή γενικά στην Αίγυπτο, όχι μόνο στους τάφους, και πολλοί φαραώ χρησιμοποιούσαν το σκαραβαίο ως σφραγίδα. Αλλά και στην Κρήτη των Μινωιτών περίπου τα ίδια πίστευαν. Το πόσο μάλιστα ισχυρή ήταν διαχρονικά αυτή η πίστη στον σκαραβαίο φαίνεται και από το τι συνέβη στον Εβανς όταν έψαχνε τα ερείπια της Κνωσού: Άκουσε από τις χωριάτισσες για τις «γαλατόπετρες» που έφερναν μπόλικο γάλα στις λεχώνες. Όταν ζήτησε να δει αυτές τις γαλατόπετρες, διαπίστωσε ότι ήταν ομοιώματα σκαραβαίων, άλλοτε λίθινα κι άλλοτε πήλινα.


Ο μύθος του  Σίσυφου...

Στην Ελληνική μυθολογία έχουμε ένα παρόμοιο και πολύ διδακτικό μύθο, αυτόν του Σίσυφου. Συχνά στις μέρες μας γίνεται αναφορά στον μύθο του Σίσυφου σε μια προσπάθεια να συσχετισθεί, η άκαρπη και μάταιη πολλές φορές προσπάθεια των κόπων και των θυσιών των ανθρώπων με αυτή του Σίσυφου. Σύμφωνα με τον Μύθο, επειδή ο Σίσυφος θύμωσε τους θεούς, αυτοί τον τιμώρησαν να ζει μέσα στα Τάρταρα και στα σκοτάδια του, να σπρώχνει ένα βράχο συνεχώς προς την κορυφή του λόφου και λίγο πριν την κορυφή να κουράζεται και μην αντέχοντας το βάρος του, ο βράχος να ξεφεύγει, να κατρακυλάει πίσω στους πρόποδες και ο Σίσυφος να αρχίζει πάλι από την αρχή την ίδια προσπάθεια.

Σύμφωνα με τον μύθο, ο Σίσυφος αντιπροσωπεύει τη συμπυκνωμένη προσπάθεια της ανθρωπότητας σε μία χωρίς τέλος, επίπονη, ανοδική και εξελικτική πορεία και όχι τον άνθρωπο και τις ατομικές του προσπάθειες. Η ανθρωπότητα έχει τον «βράχο» της, το βαρύ της φορτίο που με πολύ κόπο και συνεχή προσπάθεια το σπρώχνει προς την κορυφή. Σπρώχνοντας το φορτίο της, το φορτίο της γνώσης, της επιστήμης, της τεχνολογίας, των κοινωνικών αξιών, μέσα από μία συνεχή πάλη του καλού του κακού, της ελευθερίας και της δουλείας, του σωστού και του λάθους, του λογικού, του παράλογου και της βλακείας, του δίκαιου και του άδικου, της ισότητας, ισονομίας και ισοπολιτείας και μέσα από μία διαρκή πάλη των αντιθέσεων που φέρνει την εξέλιξη, η ανθρωπότητα, κοπιάζει, αγωνιά και βήμα- βήμα σπρώχνει το «βράχο της» προς τη κορυφή. Φτάνει τον «βράχο», λίγο πριν την κορυφή.

Ο «βράχος» όμως ξεφεύγει. Κυλά. Δεν θα μπορούσε ο μύθος να ισορροπήσει τον βράχο, να τον φτάσει στην κορυφή! Η κορυφή θα σήμαινε το τέλος της προσπάθειας. Θα σήμαινε το τέλος της εξέλιξης και τέλος στην εξέλιξη δεν υπάρχει. Οι αντικειμενικές συνθήκες γύρω μας διαμορφώνουν διαρκώς νέες ανάγκες που ζητούν τη λύση τους, νέα ερωτηματικά που ζητούν τις απαντήσεις του, απαιτούν νέες γνώσεις και νέους χειρισμούς. Η ανθρωπότητα και η γενιά που την εκπροσωπεί την κάθε συγκεκριμένη στιγμή με την ευρύτερη έννοια μέσα στον χρόνο- μπορεί και φέρνει λίγο πριν την κορυφή τον «βράχο» της, το φορτίο της. Κάποια στιγμή όμως «αδειάζει», πεθαίνει βιολογικά και πνευματικά και είναι κατώτερη των διαμορφωμένων περιστάσεων. Κουράζεται, χάνει τον έλεγχο όπως ο Σίσυφος, και ο «βράχος» ξεφεύγει, κατρακυλά.

Φτάνει στους πρόποδες. Γίνεται μια «παύση», όσο διαρκεί να κυλήσει ο βράχος και να κατέβει ο Σίσυφος στους πρόποδες. Εκεί, όλα ξεκινούν από την αρχή. Σηματοδοτείται μια καινούργια αρχή. Η ανθρωπότητα είναι υποχρεωμένη να ζήσει τα ίδια από την αρχή. Η καινούργια γενιά που θα ξεκινήσει τον επίπονο ανηφορικό της δρόμο, είναι υποχρεωμένη να μάθει από την αρχή πχ. τι είναι ισότητα, ελευθερία, δημοκρατία, φασισμός κλπ. γιατί οι πληροφορίες και οι γνώσεις αυτές δεν είναι καταγραμμένες στον ανθρώπινο εγκέφαλο σαν κληρονομικότητα. Όχι μόνο είναι υποχρεωμένη να τις μάθει θεωρητικά αλλά να τις ζήσει και εμπειρικά. Ο Αριστοτέλης έχει πει ότι η νέα γενιά είναι άγραφη! Ο πολιτισμός διδάσκεται. (Το βλέπουμε και στην καθημερινή ζωή μας.

Ένα μικρό παράδειγμα. Οι νέοι δεν δέχονται τις «συμβουλές» των εμπείρων ενηλίκων. Αρνούνται. Αμφισβητούν. Θέλουν μόνοι τους να αποκτήσουν γνώσεις ακόμα και μέσα από τις προσωπικές τους εμπειρίες, τα δικά τους λάθη!) Αυτή είναι η μοίρα της ανθρωπότητας! Είναι υποχρεωμένη να ζει και να μαθαίνει από την αρχή τα ίδια. Αυτός είναι ο Μύθος του Σίσυφου. Η νέα γενιά των ανθρώπων στο καινούργιο αυτό ξεκίνημα, με ότι έχει σωθεί ή επιλεγεί από την μέχρι τότε συσσωρευμένη πείρα της ανθρωπότητας, συν τις νέες γνώσεις που προσθέτει η ίδια και μέσα πάντα από την πάλη των αντιθέσεων που φέρνει την εξέλιξη, «σπρώχνει» επίπονα το δικό της φορτίο της και το φέρνει με τη σειρά της λίγο πριν την κορυφή. Δίνει ότι μπορεί να δώσει. Εκεί «αδειάζει», πεθαίνει, κουράζεται και αυτή, γίνεται κατώτερη των περιστάσεων, χάνει τον έλεγχο της κατάστασης, ξεφεύγει και πάλι ο «βράχος».

Και πάλι από την αρχή, παραλάβει η εκάστοτε νέα γενιά σε μία διαρκή επίπονη εξελικτική πορεία… Το μέλλον σκοτεινό, όπως και τα Τάρταρα που αγωνιά και δουλεύει ο Σίσυφος. Δεν ξέρεις τι θα βγάλει. Κάποτε είχε πει ο Αϊνστάιν « δεν ξέρω πως θα γίνει ο 3ος Παγκόσμιος πόλεμος, ο 4ος όμως θα γίνει με τόξα και βέλη!» Υπονοούσε μία κοινωνία πρωτόγονης κατάστασης… 

Το μήνυμα του Μύθου όμως βασικά είναι αισιόδοξο. Δεν υπάρχει εγκατάλειψη. Δεν υπάρχει τέλος. Υπάρχει πάντα μια νέα αρχή. Ένα νέο ξεκίνημα. Η ανθρωπότητα βρίσκει διαρκώς το φορτίο της. Η προσπάθεια δεν είναι άκαρπη, ούτε μάταια. Είναι κομμάτι της γενικότερης εξέλιξης μέσα στον χρόνο. Το μεγαλείο βρίσκεται σε αυτή την επίγνωση… ταυτόχρονα με το ξεκίνημα και ο γυρισμός. Το πεπρωμένο της ανήκει. Ο «βράχος» κυλάει ακόμα… « Τα πάντα ρει»… και ο σοφός λαός μας λέει: «πέτρα που κυλά δεν χορταριάζει!»


Άρα, δεν θα μπορούσε η Ελληνική Μυθολογία με τον Μύθο του Σίσυφου να πραγματεύεται ένα μύθο με αποθαρρυντικό μήνυμα για τον ανθρώπινο κόπο, όπως θα συνέβαινε, αν υπονοούσε το μάταιο των προσπαθειών του ανθρώπου. Θα ερχόταν σε αντίθεση με την «αξιολόγηση» που υπήρχε από τους Θεούς σχετικά με τους θνητούς, τους οποίους τους περίμεναν τα Ηλύσια Πεδία μόνο αν είχαν αξιοποιήσει τα προσόντα και τα αγαθά που τους είχαν δώσει οι αθάνατοι ευεργέτες τους και είχαν κάνει σπουδαία έργα στη ζωή τους ζώντας παράλληλα με αρετή! 

Σύμφωνα δηλαδή με την Μυθολογία, μετά θάνατον στα Ηλύσια πεδία βασιλεύουν οι θνητοί που αξιοποίησαν τα προσόντα τους και διακρίθηκαν για τα έργα και τις αρετές του. Όσοι δεν αξιοποίησαν αυτές τις δυνατότητες κατά την διάρκεια του βίου τους, οδηγούνται ως νεκροί στα σκοτεινά παλάτια του Άδη και στα Τάρταρα πηγαίνουν όσοι έχουν διαπράξει σκοτεινά εγκλήματα. Αν Μύθος του Σίσυφου, αναφερόταν στο μάταιο των προσπαθειών του ανθρώπου, με το να αναγνωρίζει τρόπον τινά τη φυσική του αδυναμία να πράξει σπουδαία έργα, δεν θα υπήρχε ο διαχωρισμός στην μετά θάνατο ζωή ανάλογα με τα εν ζωή έργα του. 

Συνεπώς ο μύθος του Σίσυφου δεν συμβολίζει τη ματαιότητα των προσπαθειών του ανθρώπου σε ατομική βάση αλλά την συλλογική προσπάθεια της ανθρωπότητας, όπως αναλύθηκε παραπάνω...!

Πηγές :

 Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος




Πέμπτη, 18 Ιανουαρίου 2018

Η "Φύση" του παντός...

“Ήρωας είναι κάποιος που δίνει τη ζωή του σε κάτι που είναι μεγαλύτερο από τον ίδιο.” 
Joseph Campbell


Όσο περισσότερο αισθάνεσαι συνδεδεμένος με την μητέρα Γη, την φύση, το σύμπαν, τόσο περισσότερο αντιλαμβάνεσαι πως ολόκληρη η ύπαρξη είναι μέρος σου,  κι εσύ είσαι μέρος ολόκληρης τής ύπαρξης, ενωμένος με το όλον. Όπως επάνω έτσι και κάτω, όπως μέσα,  έτσι και έξω. Αναφέρει χαρακτηριστικά ο Μάρκος Aυρήλιος: "

"..Aυτό να αναλογίζεσαι πάντα: ποια είναι η Φύση του παντός και ποια η δική μου φύση, και πώς σχετίζεται η μια με την άλλη και ποιο μέρος ποιου συνόλου είναι η δική μου. Και πως κανείς δεν σ’εμποδίζει να κάνεις και να λες ό,τι είναι σύμφωνο με τη Φύση, της οποίας είσαι μέρος."

Απ΄ την στιγμή που αντιληφθείς, πως είμαστε μέλος ο ένας τού άλλου, τότε ξαφνικά αλλάζει η οπτική σου. Τότε τα δέντρα δεν είναι κάτι ξένο, είναι ένα κομμάτι σου, που προετοιμάζει τροφή για σένα. Τα πάντα είναι ένας ατελείωτος, ενωμένος ωκεανός.

Όταν εισπνέεις παίρνεις το οξυγόνο μέσα σου, όταν εκπνέεις δίνεις διοξείδιο τού άνθρακα. Τα δέντρα εισπνέουν το διοξείδιο τού άνθρακα και εκπνέουν οξυγόνο. Μπορείς να το δεις. Υπάρχει μία διαρκής επικοινωνία. Είμαστε συντονισμένοι. Η πραγματικότητα είναι μία ενότητα και με την ιδέα τού «εμένα», τού «εσύ», τού «εγώ», βγαίνεις εκτός πραγματικότητας. Κι απ΄ την στιγμή που μπαίνει μέσα σου αυτή η λανθασμένη αντίληψη, τότε ολόκληρη η ύπαρξη αναποδογυρίζεται. Και τότε αρχίζει η τρέλα, αρχίζει η αρρώστια…

Ο Μάρκος Αυρήλιος αναφέρει σχετικά με τον τρόπο συντονισμού σε αυτή την ατραπό γνώσης και δράσης : 

"Μη συντονίζεις μόνο την ανάσα σου με τον αέρα που σε περιβάλλει, μα και τη διάνοια σου με τον Νου που εμπεριέχει τα πάντα. Πολύ περισσότερο από τον αέρα, η νοερή δύναμη έχει διαχυθεί και βρίσκεται παντού διαθέσιμη για όποιον έχει τη βούληση να την τραβήξει μέσα του, όπως ο αέρας είναι διαθέσιμος για όποιον μπορεί να αναπνεύσει...Σκάβε μέσα σου. Μέσα σου είναι η πηγή του καλού και θα αναβλύζει πάντα αν πάντα την αναζητείς.... Την ύπαρξή σου έλαβες ως μέρος ενός συνόλου. Θα εξαφανισθείς αργότερα μέσα σ’ εκείνο που σε γέννησε. Ή μάλλον θα μεταβληθείς και θ’ αναληφθείς στον λόγο που σε δημιούργησε."

Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος


Τρίτη, 16 Ιανουαρίου 2018

Πολυπολιτισμικότητα και ανοιχτές κοινωνίες

«Γιατί ο άνθρωπος δεν είναι απλώς μια βιολογική πραγματικότητα, αλλά και μια πολιτισμική πραγματικότητα» 
Σαβατέρ, «Μιλώντας στο γιο μου».


Κάθε απόπειρα χαρακτηρισμού ή αξιολόγησης μιας κοινωνίας ή του απότοκου πολιτισμού της προϋποθέτει και συνεπάγεται τον εντοπισμό του κυρίαρχου στοιχείου. Στην αξιολογική βαθμίδα δεσπόζουσα θέση κατέχει η συνύπαρξη διαφορετικών πολιτιστικών στοιχείων μέσα σε ένα στενό ή ευρύτερο πλαίσιο κοινωνικής ζωής. Εξαιτίας αυτού του στοιχείου οι κοινωνίες και ο πολιτισμός χαρακτηρίζονται από το στοιχείο της πολυπολιτισμικότητας.

Η πολιτιστική πολυφωνία και ποικιλότητα διαφαίνεται σε ένα ευρύ φάσμα τομέων και αφορά τόσο την καθημερινότητα όσο και τη βαθύτερη δομή και περιεχόμενο του ίδιου του πολιτισμού. Η πολυπολιτισμικότητα ως εγγενές στοιχείο του σύγχρονου πολιτισμού διαμορφώθηκε ως απόρροια της παγκοσμιοποίησης που τείνει να επιβάλει με εξουσιαστικό τρόπο τη «λογική», τις «ανάγκες» και το «αξιακό» της σύστημα.

Ειδικότερα, την πολυπολιτισμικότητα ευνόησε και προκάλεσε η διευκόλυνση των μετακινήσεων μεγάλου αριθμού ατόμων από χώρα σε χώρα. Οι μετακινήσεις αυτές αφορούν τόσο τους μετανάστες – πρόσφυγες όσο και το μαζικό τουρισμό αλλά και την τάση – ανάγκη κάποιων να αναζητούν σε άλλη χώρα εργασία (οικονομικοί μετανάστες). Έτσι, διαμορφώθηκαν κοινωνίες πολυφυλετικές, πολυγλωσσικές, πολυθρησκευτικές και πολυεθνικές.

Οι άνθρωποι στις νέες χώρες – κοινωνίες καθίστανται φορείς και αντίστοιχων τρόπων ζωής και νοηματοδότησης της πραγματικότητας. Τα δυο αυτά στοιχεία δεν ορίζουν μόνον την έννοια «πολιτισμός» αλλά συνιστούν και τους βασικούς πυλώνες της πολυπολιτισμικότητας. Άνθρωποι, δηλαδή, διαφορετικοί συνυπάρχουν σε ένα πλαίσιο όχι μόνο μεταφυσικό ή νοματοδότησης της ύπαρξής τους αλλά και σε μια πρακτική στάση ζωής και συμπεριφοράς που περιλαμβάνει τις προτεραιότητες των υλικών αναγκών. Ένα πλέγμα, λοιπόν, διαφορετικοτήτων συνυφαίνει τον πολυπολιτισμικό χαρακτήρα των σύγχρονων κοινωνιών. 

Ένας άλλος παράγοντας που ευνόησε – διευκόλυνε την πολυπολιτισμικότητα είναι και η εξέλιξη των δικτύων επικοινωνίας και ενημέρωσης. Η αμεσότητα, η ταχύτητα και η καθολικότητα – παγκοσμιότητα των σύγχρονων δικτύων ενημέρωσης συνέβαλαν καταλυτικά όχι μόνο στην ενοποίηση του γήινου χώρου αλλά και στην πολυχρωμία του. Το τοπικό αποχρωματίστηκε ή εμπλουτίστηκε από άλλα ξενικά στοιχεία. Οι ιδέες διακινούνται ελεύθερα και ταχύτατα πυροδοτώντας νέες σκέψεις και διαμορφώνοντας νέες συμπεριφορές.  

Οι χωροχρονικές αποστάσεις περιορίζονται και οι πολιτισμοί πλέον υπόκεινται σε μια ατέρμονη – και εν πολλοίς- ανεξέλεγκτη διαδικασία αλληλεπιδράσεων και επιρροών, συγκρίσεων αλλά όχι σπάνια και συγκρούσεων. Έτσι διαμορφώνεται ένας νέος τύπος πολιτισμού όπου συντίθενται τα διαφορετικά χωρίς να οδηγούνται στην ομοιογενοποίηση. Η πολυπολιτισμικότητα, δηλαδή, ανθοφορεί πάνω στη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνει η οικουμενικότητα της πληροφορίας που επιτρέπει σε άτομα και κοινωνίες να γνωρίζουν, να οικειοποιούνται και να μορφοποιούνται κάτω από το θησαυρό των πολιτιστικών ετεροτήτων. Έτσι, λοιπόν, η ελεύθερη διακίνηση των πληροφοριών δημιουργεί το βασικό πλαίσιο και τον αναγκαίο ιστό της πολυπολιτισμικότητας.

Σημαντική, επίσης, στη δημιουργία των πολυπολιτισμικών κοινωνιών είναι και η συμβολή των οικονομικών διεργασιών που επιτελούνται σε παγκόσμιο επίπεδο. Επιβλήθηκε μια οικουμενική οικονομική αγορά που διευκόλυνε-νει όχι μόνο την ελεύθερη διακίνηση αγαθών, εμπορευμάτων και κεφαλαίων, αλλά και ανθρώπων και ιδεών. Οι υπερεθνικοί νόμοι της αγοράς αναδιαμόρφωσαν όχι μόνο την υλική βάση του κοινωνικού οικοδομήματος αλλά και το εποικοδόμημα όπου ανθοφορούν οι ιδεολογίες, οι νοοτροπίες, οι αντιλήψεις, οι αξίες και γενικά τα πνευματικά και πολιτιστικά στοιχεία. Άνθρωποι, θεσμοί και συμπεριφορές προσαρμόζονται στη νέα πραγματικότητα που απαιτεί κατανόηση, συνεργασία και ανεκτικότητα. Τα υλικά και άυλα στοιχεία της νέας οικονομικής πραγματικότητας (εμπορεύματα – νοοτροπίες) συνυφαίνουν ένα πρωτόγνωρο πλέγμα – πλαίσιο συνύπαρξης διαφορετικών στοιχείων που λειτουργούν ως θερμοκήπιο των πολυπολιτισμικών κοινωνιών. Οικονομία και πολιτισμός αλληλεπιδρούν και αλληλοδιαμορφώνονται.

 Η συμβολή, επομένως, των παραπάνω αιτιακών παραγόντων (μετανάστευση - ελεύθερη ροή πληροφοριών – παγκοσμιοποίηση οικονομίας) αναμόρφωσαν ριζικά τη δομή και το «ύφος» των σύγχρονων κοινωνιών και τις κατέστησαν «ανοιχτές». Η δύναμη της τεχνολογίας και η διάχυση της επιστημονικής γνώσης σε ευρύτερα στρώματα ανθρώπων διευκόλυναν αναμφισβήτητα την ώσμωση διαφορετικών πολιτιστικών στοιχείων διαμορφώνοντας έτσι νέο πλαίσιο κοινωνικών σχέσεων και όρους – κανόνες κοινωνικής συνύπαρξης. Διαπιστώνεται μια κοινωνική κινητικότητα που στο τέλος ισορροπεί πάνω στα βάθρα της διαφορετικότητας και της ανοχής προς το «ξένο».

Όλοι, πλέον, δέχονται και συνειδητοποιούν πως τα Κυκλώπεια τείχη του «διαφορετικού», του «άλλου» και του «ξένου» δεν μπορούν πια να εγκλωβίσουν άτομα και κοινωνίες στο ναρκισσισμό του οικείου, του τοπικού, του εθνικού και της ψευδαίσθησης της μοναδικότητας του δικού μας πολιτισμού. Όλα αυτά, λοιπόν, συνέβαλαν και συμβάλλουν στο βάθεμα της πολυπολιτισμικότητας των κοινωνιών.

Ωστόσο, πολλοί είναι κι εκείνοι που διατείνονται πως η πολυπολιτισμικότητα εκτός από την ποικιλότητα και την ώσμωση των διαφορετικοτήτων εμπεριέχει και τα στοιχεία της αμφιβολίας, της κριτικής και την αβεβαιότητας. Ο σύγχρονος άνθρωπος στις πολυπολιτισμικές κοινωνίες είναι υποχρεωμένος να διακινδυνεύσει καθημερινά τις βεβαιότητες του παρελθόντος και να εθίζει στην ιδέα μιας ζωής όπου τίποτα δεν είναι προδιαγεγραμμένο. Δηλαδή, ο σύγχρονος άνθρωπος πρέπει «να συντηρείται από τον κίνδυνο, την αβεβαιότητα, την αγωνία» (Μορέν).

Ένας υπόκωφος «θόρυβος» - προϊόν της πάλης των διαφορετικών στοιχείων – τρομάζει το σύγχρονο άνθρωπο που γαλουχήθηκε στις εθνικές, θρησκευτικές και πολιτικές – ιδεολογικές βεβαιότητες. Η ανάγκη να ισορροπεί πάνω διαφορετικά και αλληλοσυγκρουόμενα στοιχεία προκαλεί φόβο και όχι σπάνια έναν ιδιόμορφο ίλιγγο. Την ανάγκη να υπάρχει δημιουργικά και ειρηνικά με το διαφορετικό και το «ξένο» το ερμηνεύει ως εντολή για συμμόρφωση και παραίτηση από το οικείο (γλώσσα, θρησκεία…). Οι μονοδιάστατες θεωρήσεις του χθες και οι απλουστευτικές προσεγγίσεις της πραγματικότητας ορρωδούν μπροστά στην πολυπολιτισμική πραγματικότητα που κατακλύζεται από τη συνθετότητα και την πολυπλοκότητα.

Αν παλιά ανατραφήκαμε με το νόμο της διάζευξης και όχι της συμπληρωματικότητας, σήμερα είμαστε υποχρεωμένοι να αποδεχτούμε τις αναγκαιότητες που επιβάλλει η πολυπλοκότητα και η τυχαιότητα της γόνιμης πρόσμειξης των διαφορετικών στοιχείων μέσα στους κόλπους μιας πολυπολιτισμικής κοινωνίας. Σχετικά, ο Γάλλος φιλόσοφος Εντγκάρ Μορέν επισημαίνει: «Τότε μόνο θα μπορέσουμε να καταλάβουμε ότι όσο περισσότερο μια κοινωνία είναι πολύπλοκη, τόσο περισσότερο περιέχει μέσα της τις δυνατότητες ανταγωνισμών, συγκρούσεων και αταξίας, τόσο περιέχει μέσα της, ταυτόχρονα, τις δυνατότητες καινοτομιών, στρατηγικών και απαντήσεων στις δυνάμεις της διάλυσης, τόσο θα έπρεπε να περιέχει μέσα της, για να αντισταθμίσει την οργανωτική της ευθραυστότητα, την αδελφοποιητική επικοινωνία που μεταβάλλει την αταξία σε ελευθερία» («Αφήνοντας τον Εικοστό Αιώνα»).

Ένα άλλο στοιχείο της πολυπολιτισμικότητας των κοινωνιών μας είναι κι αυτό της απροσδιοριστίας των κοινωνικών και πολιτιστικών διεργασιών που επιτελούνται στον πυρήνα τους. Η πολυσυλλεκτικότητα, ως τυχαίο γεγονός αναπάντεχων προσμείξεων, θέτει σε δοκιμασία την παραδοσιακή αντίληψη της φυσικής επιστήμης για την ύπαρξη μιας αιτιοκρατίας στο σύμπαν που αποτρέπει το τυχαίο που πολλές φορές γονιμοποιεί θετικά την πρόοδο και την εξέλιξη. Η απιθανότητα της συνύπαρξης πολιτισμικών ετεροτήτων μπορεί να λειτουργήσει ως θερμοκήπιο καινοτομιών και αλλαγών σε πολλούς τομείς της κοινωνικής ζωής.

Η πολυπολιτισμικότητα συνιστά μια αναγκαιότητα και ως τέτοια πρέπει να την προσλαμβάνουμε για να κατανοήσουμε πληρέστερα τη νέα πραγματικότητα αλλά και να προγραμματίσουμε τις αντιδράσεις μας. Οι φοβικές συμπεριφορές τυφλώνουν την όρασή μας και παραποιούν την αλήθεια που μας περιβάλλει μέσα από τη συνθετότητα, την πολυχρωμία και την τυχαιότητά της.


«Στην πραγματικότητα, λοιπόν, ο φυσικός, βιολογικός και ανθρωποκοινωνικός κόσμος μας, αυτός της ύπαρξής μας και της νοημοσύνης μας, είναι ένα μείγμα/συνδυασμός της Τάξης (νόμοι, κανόνες, κανονικότητες, δομές, πιθανότητες) και της Αταξίας (τυχαίο, αναταραχές, τυχαίες συναντήσεις, συγκρούσεις, διασπορές)» (Εντγκάρ Μορέν).  

Του συνεργάτη της Μυσταγωγίας – Μυθαγωγίας, Ηλία Γιαννακόπουλου, Φιλόλογου. E-mail: iliasgia53@gmail.com  
Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος


Σάββατο, 13 Ιανουαρίου 2018

Η Πορτάρα της Νάξου..


Διάσημη και μοναδική, αυτή η πόρτα του ήλιου στις Κυκλάδες. Η Πορτάρα της Νάξου. Εντυπωσιακή για το μέγεθος και την κατασκευή της, μοιάζει να στέκεται στην αιωνιότητα και να οδηγεί στο πουθενά.

Μια πόρτα αίνιγμα. Η πόρτα ενός μεγάλου ναού των αρχαϊκών χρόνων, έστω κι αν αυτός ο ναός δεν τελείωσε ποτέ. Η κατασκευή του έμεινε σχεδόν στα βάθρα.
Ένας εντυπωσιακός ναός, όσο και η Πορτάρα του. Μόνο που ακόμη και οι αρχαιολόγοι διαφωνούν για ποιο θεό προοριζόταν αυτό το Ιερό. Άλλοι λένε πως ς ο ναός είναι του Απόλλωνα, γιατί η Πορτάρα στρέφεται στη Δήλο, λίκνο του Θεού του ήλιου. Κι άλλοι πάλι λένε πως αυτός ο εντυπωσιακός ναός στη Νάξο δεν μπορεί παρά να ανήκει στον «ιδιοκτήτη» του νησιού από τα μυθικά ακόμη χρόνια, τον Διόνυσο... 

Άλλοι λένε πως ο ναός είναι του Απόλλωνα, γιατί η Πορτάρα στρέφεται στη Δήλο, λίκνο του Θεού του ήλιου. Κι άλλοι πάλι λένε πως αυτός ο εντυπωσιακός ναός στη Νάξο δεν μπορεί παρά να ανήκει στον «ιδιοκτήτη» του νησιού από τα μυθικά ακόμη χρόνια, τον Διόνυσο. Πολλοί όμως ξεχνούν πως και τους Δελφούς, μοιράζονταν επίσης οι δύο Θεοί, ο Διόνυσος και ο Απόλλωνας…

Η ονομασία «Παλάτια» έχει να κάνει προφανώς με αυτό το Ναό και είναι φανερό ότι προέρχεται από τη λέξη Παλλάς, που δεν είναι άλλο από το επίθετο της Θέας Αθηνάς. Η λέξη «Παλλάς», χρησιμοποιείται και για τις παρθένες νεανίδες. Η Νάξος λοιπόν συνδέεται μυθολογικά με μια Κόρη των προϊστορικών χρόνων, που δεν είναι άλλη από την Αριάδνη, την πριγκίπισσα της Κνωσού.
Αριάδνη (ή Αριάγνη), σημαίνει: Παρθένος. Ταυτόχρονα, η Αριάδνη είναι και Κόρη, σύμφωνα με τη λατρεία της Μεγάλης Μητέρας Θεάς στην Κρήτη των Ανακτορικών Χρόνων. Είναι η Κόρη της Βασίλισσας Πασιφάης (δηλαδή της Βασίλισσας Σελήνης).

Το πρότυπο Πασιφάης-Αριάδνης, από τη φεγγαρολατρική Μινωική Κρήτη, θα γίνει αργότερα, στους αρχαϊκούς και κλασικούς χρόνους το δίδυμο Δήμητρα-Περσεφόνη, που λατρεύεται και στη Νάξο, σε ένα εντυπωσιακό, τελεστήριο ιερό, που τα ερείπιά του βρίσκονται στη θέση Σαγκρί.

Το σημαντικό είναι ότι στη Νάξο διεξάγεται ένας πολύ ενδιαφέρων μύθος, που αφορά τον Διόνυσο, την Αριάδνη και τον Θησέα. Ο Μύθος αυτός θέλει τον Θησέα να εγκαταλείπει την Αριάδνη στη Νάξο, κατ' εντολή της Παλλάδος Αθηνάς.
Η Αριάδνη, σύμφωνα με το μύθο, είχε ακολουθήσει τον Θησέα, όταν εκείνος έφυγε από την Κρήτη, έχοντας σκοτώσει προηγουμένως τον Μινώταυρο, με τη βοήθεια της Αριάδνης.

Ο συμβολισμός αυτού του μύθου είναι σημαντικός, γιατί δηλώνει ιστορικά το τέλος μιας εποχής και την αρχή μιας καινούριας. Το πέρασμα από τη Μητριαρχία στην Πατριαρχία. Το πέρασμα από τη λατρεία του φεγγαριού, στη λατρεία του ήλιου. Το πέρασμα σε ένα άλλο πολιτισμό, πολύ διαφορετικό. Η καινούρια Θεά-Κόρη, η Αθηνά εκπαραθυρώνει βίαια την παλιά Θνητή Πριγκίπισσα-Κόρη, την Αριάδνη, διατάσσοντας τον Θησέα να την εγκαταλείψει στη Νάξο.

Οι διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στις δυο αυτές Κόρες, αυτή που απέρχεται (την Αριάδνη) και αυτή που εισβάλλει (την Αθηνά), είναι μεγάλες. Η Αριάδνη, είναι η κατά φύση έκφραση του ερωτισμού, καθώς είναι Ιέρεια που συμμετέχει στις ιεροτελεστίες του οργιαστικού Ιερού Γάμου.

Αντίθετα, η Αθηνά είναι μια θεά «ανήρατος» (δεν έχει ερωτική συμπεριφορά) και «αμήτωρ» (δεν έχει γεννηθεί καν από μητέρα)! Είναι μια γυναίκα θεά, που κατά ένα αφύσικο τρόπο αρνείται τη γυναικεία φύση της και ο γενέθλιος μύθος που την περιβάλλει, τη θέλει να γεννιέται από το κεφάλι του Δία.

Να λοιπόν, που αυτή η Πορτάρα στη Νάξο γίνεται στην ουσία μία πύλη, από τη Μητριαρχία στην Πατριαρχία, από την Αριάδνη στην Αθηνά, από τη λατρεία του Φεγγαριού, στη λατρεία του Ήλιου, από τη λατρεία της φύσης και τον φυσικό νόμο, στους νόμους της ανθρώπινης νόησης, την πύλη από την ύλη στο πνεύμα...

Επιλογές με παρεμβάσεις εντός κειμένου, από σχετικό άρθρο του περιοδικού Πολιτισμού «ως3»

Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος





Τρίτη, 9 Ιανουαρίου 2018

Η Υστεροφημία...


Υστεροφημία, μια σημαντική λέξη για τους προγόνους μας. Ο απόλυτος σκοπός ζωής των αρχαίων Ελλήνων. Μια λέξη η οποία σήμερα έχει χάσει το πρότερο αντίκτυπο, όμως έμμεσα εξακολουθεί να αποτελεί ένα τρόπο ζωής για μία καλύτερη κοινωνία.

Ο θάνατος - φιγούρα τραγική της ζωής μας- σαν σκιά παραμονεύει σε κάθε μας βήμα και εμείς σκεφτόμαστε αν θα αφήσουμε πίσω μας κάτι καλό φεύγοντας. Αν θα μας θυμούνται για κάποιο θετικό μας χαρακτηριστικό, για το έργο μας, για τη δημιουργία απογόνων, τη συνέχιση του ονόματος. Και μπροστά σε αυτό το φόβο και την άγνοια πλάθουμε το σήμερα που ζούμε.

Η υστεροφημία σε κάνει αθάνατο, οι πράξεις και το όνομά σου μένουν στο χρόνο, δεν πεθαίνουν ποτέ. Αλλά η ζωή σου και οι στιγμές σου δε χρειάζεται να μετρηθούν σε καμία ζυγαριά για τη σπουδαιότητά τους.

Προσοχή όμως η σκέψη αυτή θα πρέπει να γίνει αυτοσκοπός. Δε χρειάζεται να γίνονται θηλιά στο λαιμό σου χαρίζοντας σου ή όχι τη δόξα μετά θάνατον. Δεν πρέπει να κρίνεις κάθε καλή σου πράξη για το αποτέλεσμα που μακροπρόθεσμα θα σου αποφέρει. Να γίνεις σπουδαίος και να το ανακαλύψουν αυτό οι άλλοι, μη μονοπωλεί τη δική σου σκέψη σε κάθε σου απόφαση, στον τρόπο ζωής σου. Είναι ωραίο να σκέφτεσαι πως κι εσύ αφήνεις κάτι πίσω σου. Κάτι που να αποδεικνύει πως έζησες, πως ήσουν εδώ. Κάτι που να ματαιώνει τη λήθη. Κι όχι απλά να υποδεικνύει την ύπαρξή σου, αλλά αυτό το ίχνος σου στην ανθρώπινη ιστορία να είναι ξεχωριστό, όμορφο, να αξίζει που υπάρχει· που υπήρξες.

Κλείνεις τα μάτια. Σκέφτεσαι ότι δεν είσαι εδώ. Έχεις φύγει, ο χρόνος σου τέλειωσε και το όνομα σου γράφτηκε για τελευταία φορά. Αναρωτιέσαι τι έχει μείνει από σένα. Τι άφησες πίσω σου. Λένε για σένα; Και τι είναι αυτό που λένε; Σε θυμούνται; Κι αν ναι τι θυμούνται από σένα; Όσα έκανες, όσα ήσουν, είχαν σημασία; Η ζωή σου άλλαξε κάτι; Δημιούργησε κάτι; Ή πέρασε και χάθηκε όπως ο άνεμος παρασύρει τις στάχτες στο διάβα του;

Η ζωή σου τώρα έχει άλλη σημασία. Γιατί ό,τι πράξεις δε θα χαθεί μαζί σου. Θα σε ακολουθεί για πάντα, θα ακολουθεί τον απόηχό σου και θα αγκαλιάζει και όσους συνδέθηκαν μαζί σου, όσα άγγιξες και έπλασες. Οι αποφάσεις που πήρες, οι επιλογές, τα λάθη σου, τα σωστά σου έχουν άλλη βαρύτητα. Γιατί θα μείνουν, μετά από σένα. Θα υποδηλώνουν εσένα, θα αρκούν για να σε χαρακτηρίσει κάποιος, ακόμα κι αν δε σε ήξερε. Θα συνδεθούν με τα παιδιά σου. Εκείνα θα κουβαλήσουν στις πλάτες τους το βάρος της δικής σου φήμης. Κι αυτή θα τα ελευθερώσει, θα τα εμπνεύσει ή θα τα στιγματίσει, θα τα ισοπεδώσει.

Ως επίλογο, θα σας διηγηθώ μία αληθινή ιστορία.

Πριν από εκατόν τριάντα και πλέον χρόνια, ένας άνδρας κοίταξε την πρωινή εφημερίδα και μέσα από έκπληξη και φρίκη, διάβασε το όνομα του στην στήλη με τις κηδείες. Οι εφημερίδες είχαν αναφέρει εξαιτίας ενός σφάλματος τον θάνατο του λάθος ατόμου. 

Η πρώτη του αντίδραση ήταν να σοκαριστεί. Είμαι εδώ ή εκεί;Όταν ανέκτησε την ψυχραιμία του, η δεύτερη σκέψη του ήταν να ανακαλύψει τι είχαν πει οι άνθρωποι για αυτόν. «Ο βασιλιάς του δυναμίτη πέθανε». «Ήταν ο έμπορος του θανάτου». Αυτός ο άνθρωπος ήταν ο εφευρέτης του δυναμίτη και όταν διάβασε τις λέξεις «έμπορος του θανάτου», αναρωτήθηκε, «Έτσι πρόκειται να με θυμούνται;»

Ήρθε σε επαφή με τα συναισθήματα του και αποφάσισε ότι αυτός δεν ήταν ο τρόπος με τον οποίο ήθελε να τον θυμούνται. Από εκείνη την ημέρα και ύστερα, άρχισε να εργάζεται στο όνομα της ειρήνης. Το όνομα του ήταν Alfred Nobel και τον θυμόμαστε σήμερα από τα βραβεία Νόμπελ.

Ακριβώς όπως ο Alfred Nobel ήρθε σε επαφή με τα συναισθήματα του και επαναπροσδιόρισε τις αξίες του, θα πρέπει και εμείς να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να κάνουμε το ίδιο.

Πως θα ήθελες να σε θυμούνται; Θα σε θυμούνται με αγάπη και σεβασμό;

Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος


Αρσενική και θηλυκή αρχή, δυο αντιτιθέμενες και συμπληρωματικές αρχές





«Το αρσενικό μπορεί να χαρακτηριστεί απ' το ότι έχει καθ' εαυτή την αρχή του, το καθαρό θηλυκό απ' το ότι έχει μέσα στον άλλο την αρχή του»
Julius Evola



Διαφορετικά και συμπληρωματικά είναι τα δυο φύλα, και κατά τον ουσιαστικότερο τρόπο. Συμπληρωματικά καθ' ότι διαφορετικά. Η εμφάνιση του ανδρός είναι τραχιά και επιθετική, αυτή της γυναίκας είναι χαριτωμένη, γλυκιά και χαμογελαστή. Ανέκαθεν, στην αιωνιότητα, το αρσενικό ήταν προγραμματισμένο να πολεμά και να δρα σε έναν εχθρικό εξωτερικό κόσμο. Ενώ η γυναίκα να αγαπά, να γοητεύει, να τεκνοποιεί, να μεταδίδει. 

Ο άντρας αντλεί ικανοποίηση από τις επιτυχίες του και απ' αυτό που έπραξε. Αρέσκεται να αντιμετωπίζει τους ομοίους του, ακόμα και μέσα στη συζήτηση. Εκείνη βρίσκει τη χαρά της στις ειρηνικές σχέσεις. Η φυσική επιθετικότητα των αρσενικών είναι γι' αυτήν εξίσου ξένη και οδυνηρή. Ο άνδρας είναι επιρρεπής στις αφηρημένες έννοιες και τις γενικές ιδέες. Εκείνη είναι ευαίσθητη στην πιο εσωτερική και προσωπική πτυχή των πραγμάτων. Μέσα στις σχέσεις τους αυτός έχει ανάγκη να αισθανθεί χρήσιμος, εκείνη έχει ανάγκη να αισθανθεί ότι την αγαπούν. Αυτός έχει ανάγκη να δώσει. Εκείνη έχει ανάγκη να δεχθεί. Απέναντι στον κίνδυνο και την αντιξοότητα ο άνδρας κλείνεται, ενώ η γυναίκα αφήνει ηθελημένα να μιλήσουν οι συγκινήσεις και τα δάκρυά της, όταν δεν πρόκειται για πονηριές. Αντιμέτωπη, κατά τη μακρά απουσία του Οδυσσέα, με την επιθυμία των μνηστήρων, η Πηνελόπη χρησιμοποιεί τεχνάσματα. Προσποιείται ακόμα κι ότι μπαίνει στο παιχνίδι αυτών που την ποθούν. Και ο Οδυσσεύς, τι κάνει; Δρα ως άνδρας, τάχιστα, κάτι που δεν αποκλείει ούτε την επιδεξιότητα, ούτε την κρυψίνοια. Κατά την επιστροφή του στην Ιθάκη, σφαγιάζει τους μνηστήρες και ανακτά έτσι τη θέση του στην κλίνη της Πηνελόπης. 

Χαραγμένη στη μορφολογία και την ψυχολογία, η διαφοροποίηση μεταξύ των δυο φύλων εκφράζεται με τον πιο ορατό τρόπο στα παιχνίδια του έρωτα και στη γονιμοποίηση. Το αρσενικό είναι η δραστήριος, διαχυτική αρχή. Η γυναίκα είναι η δεκτική αρχή. Η υπενθύμιση αυτού του γεγονότος δεν προϋποθέτει καμιά υποτίμηση, καμιά υπεροχή, ούτε κατωτερότητα, αλλά μια ουσιαστική συμπληρωματικότητα (1). Η δημιουργία, αυτή που εκδηλώνεται στην αγάπη και την τεκνοποιία, είναι η συνισταμένη δυο ανταγωνιστικών και βαθιά συνδεδεμένων μεταξύ τους αρχών. Η μία δεν μπορεί τίποτα χωρίς την άλλη. 

Η λειτουργία του αρσενικού είναι εκπεμπτική, ενώ του θηλυκού δεκτική, μετατρεπτική, μεταδοτική. Ακριβώς επειδή η γυναίκα είναι δεκτική, εκπληρώνει μέσα σε μια φαινομενική παθητικότητα, ανάλογη με αυτήν της τροφού γης, αυτήν τη θεμελιώδη δημιουργική δραστηριότητα που είναι η κυοφορία του παιδιού. Το προνόμιό της είναι να δέχεται και να δίνει με τα μέσα της γλυκύτητας και της υπομονής, κάτι που δεν αποκλείει ποτέ την ενέργεια. Η γυναίκα έχει με το μέρος της τη διάρκεια, που είναι και η εμμονή της. Με την απαλότητα και την υπομονή, επιφέρει στο παιδί αυτό που ο άντρας δεν θα μπορέσει ποτέ να δώσει. Πραότητα και υπομονή είναι τα μέσα της δικής της εξουσίας, και τα αναντικατάστατα χαρίσματα που παραχωρεί στην κοινωνική ζωή. 

Μέσα στη συχνά δικαιολογημένη, αλλά εσφαλμένα θεωρημένη, εξέγερσή του ο φεμινισμός κατέληξε να καταδικάσει τις θηλυκές αξίες: Δεκτικότητα, υπομονή ταυτίζονται με την υποταγή. Η υλιστική του φιλοσοφία δεν του έδειξε παρά μόνον τις εξωτερικές και επιφανειακές πτυχές της σχέσης ανάμεσα στα φύλα, αυτό που έχει σχέση με την κοινωνική και πολιτική ζωή. Δεδομένου ότι μέσα σ' αυτήν οι ανδρικές αρχές είναι αναγκαστικά κυρίαρχες, οι φεμινίστριες συμπέραναν ότι οι γυναίκες θα έπρεπε να τις υιοθετήσουν και άρα να εγκαταλείψουν τις δικές τους αξίες. Εξαιτίας αυτού, οι ανδρικές αξίες υπερτιμήθηκαν και ταυτοχρόνως ενοχοποιήθηκαν ως συνώνυμα καταπίεσης. 

Αυτή είναι η πηγή του προβλήματος, του οποίου τα πρώτα θύματα είναι οι γυναίκες. Έγκλειστες στο σύστημά τους οι φεμινίστριες ήταν απρόσβλητες στην ουσία της θηλυκότητας και την αρμονία της ζωής. Δεν μπορούσαν να κατανοήσουν ότι, εάν το ένα ή το άλλο φύλο εγκαταλείψει την αρχή του, η αρμονία διαρρηγνύεται. Έτσι παρατηρήθηκε ότι γυναίκες, απορροφημένες κατά το ανδρικό πρότυπο από μια έντονη επαγγελματική ή κοινωνική δραστηριότητα, είναι συχνότατα στείρες. 


Απόσπασμα από το άθρο «Θηλυκή βασιλεία και ιπποτικός έρως»,  του Dominique Venner

Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος

Σάββατο, 6 Ιανουαρίου 2018

Οι δύο διαφορετικοί τρόποι «κοσμο & αυτό»- αντίληψης, ανάμεσα στον άντρα και την γυναίκα.




Έίναι πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε ότι ο άνδρας, λόγω της βιολογικής του ιδιαιτερότητας αντιλαμβάνεται τον κόσμο με ένα τρόπο διαφορετικό απ’ ότι η γυναίκα. Για τον άνδρα η έννοια της δημιουργίας και της ανάπτυξης είναι ένα εξωτερικό συμβάν που απλά συμβαίνει στον κόσμο. Αντίθετα για τη γυναίκα το μυστήριο της ανάπτυξης γίνεται αντιληπτό μέσα από το ίδιο της το σώμα λόγω της εμπειρίας της κύησης. Η γυναίκα νοιώθει δηλαδή κάτι να γεννιέται και να αναπτύσσεται στο εσωτερικό του βιολογικού της οργανισμού, κάτι με το οποίο είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένη και με το οποίο αποτελεί μια οργανική ενότητα. Κανένας άνδρας δεν έχει αυτή την εμπειρία, που είναι τόσο καταλυτική έτσι ώστε να καθορίζει κaι την αντίληψη μας για τη λειτουργία του Κόσμου. Αυτό είναι ένα γεγονός που δεν μπορούμε να υποτιμήσουμε. Πρόκειται για μια βασική αρχή που θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε όχι μόνο τον διαφορετικό τρόπο αντίληψης του αρσενικού από το θηλυκό αλλά και τις διαφορετικές αρχές και τρόπους λειτουργίας πάνω στους οποίους χτίστηκε η Μητρογονική και η πατριαρχική κοσμοαντίληψη και κοινωνία.

Αν προεκτείνουμε τους δύο αυτούς τρόπους αντίληψης στην κοινωνική σφαίρα και στη θρησκευτική οργάνωση, θα παρατηρήσουμε ότι ξεκινούν από εντελώς διαφορετικές αρχές και οδηγούν σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Η θηλυγονική συνείδηση, για παράδειγμα, εμποτισμένη από την εμπειρία της κύησης αντιλαμβάνεται την παγκόσμια ζωή σαν κάτι που αναπτύσσεται οργανικά από το εσωτερικό προς το εξωτερικό, όπως ο σπόρος που βλαστίζει από τη Γη. Η αντίληψη αυτή επικεντρώνεται στην πρωταρχική έννοια της «Αυτογονίας» και υφαίνει τις νοητικές συλλήψεις γύρω από την εικόνα ενός Σύμπαντος όπου τα πάντα φυτρώνουν και αυτο-οργανώνονται αυθόρμητα σύμφωνα με τις ανάγκες τους. Στην κοσμοθέαση αυτή δεν υπάρχει κάποιος εξωτερικός παράγοντας ο οποίος της επιβάλει ένα ρυθμό ή την διατάζει να οργανώσει τις λειτουργίες της κι αυτό γιατί δεν υφίσταται κάποιος αρχικός διαχωρισμός ανάμεσα σε μια αρχή που διατάσσει και σε ένα λειτουργικό σύνολο που υπακούει στις διαταγές. Δεν υπάρχει καν διαχωρισμός ανάμεσα στο υποκείμενο και το αντικείμενο καθώς το έμβρυο και η μητέρα αποτελούν ένα αδιάσπαστο σύνολο το οποίο μεταβάλλεται διαρκώς, εξελίσσεται και αναπτύσσεται.

Αντίθετα για τον άνδρα η έννοια «δημιουργία» έχει ένα εντελώς διαφορετικό νόημα. Μην έχοντας την εμπειρία της κύησης ο άνδρας επενεργεί εξωτερικά πάνω στη Φύση. Κατά τη διάρκεια της «δημιουργίας» του το υποκειμενικό του «εγώ» επενεργεί και μεταβάλλει ένα αντικειμενικό «κάτι» που βρίσκεται έξω και πέρα από αυτόν. Ο άντρας, για παράδειγμα, κατασκευάζει ένα τραπέζι, φτιάχνει ένα μηχάνημα, μεταφέρει και τακτοποιεί έναν όγκο υλικών από ένα σημείο σε ένα άλλο κτίζοντας έτσι ένα οικοδόμημα. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις υπάρχει ένας σαφής διαχωρισμός ανάμεσα στο «εγώ» του που επενεργεί και το σωρό των εξωτερικών υλικών που υπόκεινται το αποτέλεσμα της πρόθεσης ή της επιθυμίας του. Ο άντρας δεν γίνεται ποτέ ένα με το τραπέζι που κατασκευάζει, δεν το νοιώθει σαν προέκταση του σώματος του ζυμωμένο από τη σάρκα ή το αίμα του. Η σχέση του μαζί του είναι και παραμένει εξωτερική.

Μια δεύτερη μεγάλη διαφορά ανάμεσα στα δύο αυτά είδη εμπειριών είναι ότι η γυναίκα αντιλαμβάνεται την εγκυμοσύνη, την περίοδο δηλαδή δημιουργίας ενός νέου ανθρώπινου όντος, σαν κάτι το ανεξάρτητο και ανεπηρέαστο από τη θέληση της. Κατά τη διάρκεια των εννέα μηνών που διαρκεί η κύηση, η γυναίκα είναι απλά παρατηρητής μιας μυστηριώδους μεταβολής, ενός είδους αλχημικής μετουσίωσης που συμβαίνει μέσα στο ίδιο της το σώμα. Η γυναίκα νοιώθει πως αποτελεί γόνιμο έδαφος όπου ο σπόρος αφήνεται να μεγαλώσει, μια μαγική χύτρα στην οποία η ζωή υφαίνει τον ιστό της ύπαρξης. Αντίθετα για τον άνδρα η εμπειρία της δημιουργίας είναι εντελώς διαφορετική. Η πραγματικότητα του Σύμπαντος μπορεί να μεταβληθεί μόνο αν επενεργήσει πάνω της μια ενέργεια. Ο άντρας είναι αυτός που προκαλεί την κατασκευή πραγμάτων και φαινομένων. Η οποιαδήποτε δημιουργία εξαρτάται από τη δική του συνειδητή απόφαση. Ο κόσμος μπορεί να λειτουργήσει μόνο μέσα από μια σειρά εξωτερικών παρεμβάσεων.

Γι αυτό και στις πατριαρχικές θρησκείς, ο κόσμος "κατασκευάζεται" σαν αποτέλεσμα της θέλησης ενός προϋπάρχοντοε εξωκόσμιου πνεύματος.
Μια ακόμα διαφορά είναι ότι στην εμπειρία της γυναίκας τα πράγματα θέλουν το δικό τους χρόνο για να ωριμάσουν και να ολοκληρωθούν. Οι μήνες της κύησης είναι συγκεκριμένοι και οφείλει να του σεβαστεί. Το ίδιο και ο χρόνος που παρεμβάλλεται από τη στιγμή που θα φυτέψει το σπόρο μέχρι την ώρα που θα αντικρύσει το πρώτο βλαστάρι να ξεπροβάλει από τη Γη. Στην αντρική δημιουργία αντίθετα ο χρόνος είναι σε συνάρτηση με το ποσό της προσπάθειας που καταβάλλεται. Ένα αρχιτεκτονικό κατασκεύασμα μπορεί να γίνει σε λίγο ή σε πολύ χρόνο ανάλογα το πόσοι εργάτες δουλεύουν και πόση προσπάθεια καταβάλει ο καθένας. Στην αρσενική αντίληψη το ιδεώδες είναι η κατάργηση του χρόνου, η στιγμιαία δημιουργία.

Η κατανόηση αυτών των βασικών διαφορών είναι θεμελιώδης για την ύπαρξη μας στο Δάσος. Εδώ ισχύουν οι κανόνες της αυτογονίας και της φυσικής ανάπτυξης. Άλλωστε και στην Αρχαία Ελλάδα ο όρος "Φύσις" ήταν ο θεμελιωτής και πρωταρχικός όρος ολόκληρης της Φιλοσοφίας και Επιστήμης. Δεν υπάρχει, για την Ελληνική φιλοσοφία ειδικότερα και για τον Ελληνικό στοχασμό γενικότερα, έννοια πιο σημαντική και πιο ιδιάζουσα από αυτή την έννοια. Αυτό φαίνεται και από το γεγονός ότι όλοι σχεδόν οι φιλόσοφοι έγραψαν έργα «Περι Φύσεως» ή αφιέρωσαν μεγάλο μέρος του έργου τους στη μελέτη της «Φύσεως», ήσαν «οι περί Φύσεως τε καί του όλου διαλεγόμενοι και γράφοντες» σύμφωνα με τον Πλάτωνα». Η Φύση, σαν Μεγάλη Μητέρα είναι η αρχή της Ζωής, και η μελλοντική επιβίωση μας σε αυτό τον πλανήτη εξαρτάται από το πόσο γρήγορα θα το κατανοήσουμε...


 

Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος