Πέμπτη, 7 Δεκεμβρίου 2017

Η φύση του Καθρέπτη, και ο Νους..

Aποσπάσματα από τις διδασκαλίες του Θιβετανού δασκάλου της Βουδιστικής παράδοσης του Τζογκσέν ή Αυτοαπελευθέρωσης:


«Πέρα  από τον νου, πέρα από τις σκέψεις μας, υπάρχει κάτι που αποκαλούμε "Φύση του Νου", την πραγματική κατάσταση του Νου, ο οποίος είναι πέρα από κάθε περιορισμό. Εάν όμως είναι πέρα από το Νου, πώς μπορούμε να πλησιάσουμε την κατανόησή του;

Ας πάρουμε το παράδειγμα ενός καθρέφτη. Όταν κοιτάζουμε μέσα σε έναν καθρέφτη βλέπουμε μέσα του τα αντανακλώμενα είδωλα των αντικειμένων που βρίσκονται μπροστά από αυτόν. Δεν βλέπουμε τη φύση του καθρέφτη. Τι εννοούμε όμως με αυτή την "φύση του καθρέφτη;" Εννοούμε την ικανότητά του να αντανακλά, η οποία μπορεί να οριστεί ως η καθαρότητά του και η διαύγειά του, που είναι απαραίτητες συνθήκες για την εμφάνιση των αντανακλάσεων. Αυτή η "Φύση του Καθρέφτη" δεν είναι κάτι ορατό και ο μόνος τρόπος που μπορούμε να την συλλάβουμε είναι μέσω των εικόνων που αντανακλώνται μέσα στον καθρέφτη. Με τον ίδιο τρόπο ξέρουμε μόνο και έχουμε τη συγκεκριμένη εμπειρία αυτού που είναι σχετικό με την κατάσταση του σώματός μας, του λόγου μας και του νου μας. Με τον ίδιο  τρόπο μπορούμε να καταλάβουμε την πραγματική φύση τους.

Οτιδήποτε βιώνεις ή παρατηρείς, αυτό που είναι καθαρή «παρατήρηση» είναι η αληθινή φύση του Νου, αυτό που έχει επίγνωση και παρατηρεί, είναι πάντα η ίδια αμετάβλητη "παρατήρηση" μέσα σε όλες τις εμπειρίες.

Όλα τα διάφορα είδη διδασκαλιών και πνευματικών δρόμων σχετίζονται με διαφορετικές ικανότητες της κατανόησης που έχουν διαφορετικά άτομα. Δεν υπάρχει έτσι, από απόλυτη άποψη, καμιά διδασκαλία τελειότερη ή αποτελεσματικότερη από μια άλλη. Η αξία μιας διδασκαλίας έγκειται απλώς στην εσωτερική αφύπνιση που μπορεί να φτάσει ένα άτομο μέσω αυτής. Εάν ένα άτομο ωφελείται από μια δοσμένη διδασκαλία, τότε γι’ αυτό το άτομο αυτή η διδασκαλία είναι ο υπέρτατος δρόμος, επειδή ταιριάζει στη φύση και στις ικανότητές του. Δεν έχει έννοια να προσπαθήσει κάποιος να την κρίνει ως περισσότερο ή λιγότερο ανώτερη σε σχέση με άλλους δρόμους πραγμάτωσης.

Κάποιος που αρχίζει να αναπτύσσει ένα ενδιαφέρον για τις διδασκαλίες μπορεί να έχει την τάση να απομακρυνθεί από την πραγματικότητα των υλικών πραγμάτων, σαν οι διδασκαλίες να είναι κάτι εντελώς έξω από την καθημερινή ζωή. Συχνά, στο κατώτατο σημείο αυτού, υπάρχει μια άποψη να εγκαταλείψει κάποιος και να φύγει μακριά από τα προβλήματά του, με την παραίσθηση ότι θα μπορέσει να βρει κάτι που θα τον βοηθήσει θαυμαστά να τα ξεπεράσει. Οι διδασκαλίες όμως βασίζονται στην αρχή της πραγματικής ανθρώπινης συνθήκης μας. Έχουμε ένα φυσικό σώμα με όλους τους διάφορους περιορισμούς του: κάθε ημέρα πρέπει να φάμε, να εργαστούμε, να στηριχτούμε, και τα λοιπά. Αυτή είναι η πραγματικότητά μας, και δεν μπορούμε να την αγνοήσουμε.

Το φως του ήλιου είναι η εκδήλωση της διαύγειας του ουρανού και ο ουρανός είναι η βασική απαραίτητη συνθήκη για την εκδήλωση του φωτός του ήλιου. Έτσι θα μπορούσαν να προκύψουν στον ουρανό δύο, τρεις, τέσσερις ή οποιοσδήποτε αριθμός ηλίων, αλλά ο ουρανός θα παραμένει πάντα αδιαίρετος. Παρόμοια η κατάσταση της Παρουσίας (του καθαρού Συνειδέναι, χωρίς εννοιολογισμούς κάθε ατόμου είναι μοναδική και διακριτή, αλλά η κενή φύση του ατόμου είναι καθολική και κοινή σε όλα τα όντα.

Όλες οι φιλοσοφικές θεωρίες που υπάρχουν έχουν δημιουργηθεί από τα μπερδεμένα δυϊστικά μυαλά των ανθρώπων. Στη σφαίρα της φιλοσοφίας αυτό που σήμερα θεωρείται αληθινό, μπορεί αύριο να αποδειχθεί ψευδές. Κανένας δεν μπορεί να εγγυηθεί την ισχύ μιας φιλοσοφίας. Λόγω αυτού του γεγονότος, οποιοσδήποτε διανοητικός τρόπος να δεις οτιδήποτε είναι πάντα μερικός και σχετικός. Το γεγονός είναι ότι δεν υπάρχει καμία αλήθεια για να αναζητήσεις ή για να επιβεβαιώσεις λογικά. Αυτό μάλλον που πρέπει να κάνει κάποιος είναι να ανακαλύψει πόσο πολύ περιορίζει ο νους συνεχώς τον εαυτό του σε μια κατάσταση δυαδικότητας.

Η δυαδικότητα είναι η πραγματική αιτία του πόνου μας και όλων των συγκρούσεών μας. Όλες οι ιδέες και οι πεποιθήσεις μας, ανεξάρτητα από το πόσο βαθιές μπορούν να φανούν, είναι σαν τα δίχτυα που μας παγιδεύουν στην δυαδικότητα. Όταν ανακαλύπτουμε τα όριά μας πρέπει να προσπαθήσουμε να τα ξεπεράσουμε και να αποδεσμευτούμε από οποιοδήποτε είδος θρησκευτικής, πολιτικής και κοινωνικής πεποίθησης που μπορεί να μας καθορίσει. Πρέπει να εγκαταλείψουμε ιδέες όπως η "Φώτιση", η «Φύση του Νου", και τα λοιπά, μέχρι να μην ικανοποιούμαστε πια από μία διανοητική μόνο γνώση και μέχρι να μη παραμελούμε πια να ολοκληρώσουμε τη γνώση μας με την πραγματική ύπαρξή μας.

Φώτιση ή Νιρβάνα δεν είναι τίποτα άλλο από την κατάσταση πέρα από όλα τα εμπόδια, με τον ίδιο τρόπο που από την η κορυφή ενός πολύ υψηλού βουνού βλέπει κάποιος πάντα τον ήλιο. Η Νιρβάνα δεν είναι ένας παράδεισος ή κάποιος ειδικός τόπος ευτυχίας, αλλά είναι στην πραγματικότητα η κατάσταση πέρα από όλες τις δυαδικές ιδέες, συμπεριλαμβανομένων αυτών της ευτυχίας και του πόνου.

Όταν όλα τα εμπόδιά μας υπερνικηθούν, και βρισκόμαστε σε μια κατάσταση συνολικής Παρουσίας, η σοφία της φώτισης εκδηλώνεται αυθόρμητα χωρίς περιορισμούς, όπως ακριβώς οι άπειρες ακτίνες του ήλιου. Τα σύννεφα έχουν διαλυθεί και ο ήλιος είναι τελικά ελεύθερος να λάμψει άλλη μια φορά.
Ο Νους είναι στην πραγματικότητα η μόνη βάση ή αιτία όλων όσων υπάρχουν, τόσο της σαμσάρα (εξαρτημένης, φαινομενικής ύπαρξης) όσο και της νιρβάνα (φώτιση, ενεξάρτητης ύπαρξης), τόσο των αισθανόμενων όντων όσο και των φωτισμένων.

Λέγεται γενικά ότι μετενσαρκωνόμαστε στην ακάθαρτη, ψευδαισθητική όραση της σαμσάρα, αλλά στην πραγματικότητα ο νους μας είναι μόνον που μετανσαρκώνεται. Επιπλέον, παρόμοια, μόνον ο νους μας είναι που εξαγνισμένος πραγματοποιεί την αγνή Κατάσταση της Φώτισης. Ο νους είναι στην πραγματικότητα η μόνη βάση ή αιτία όλων όσων υπάρχουν, τόσο της σαμσάρα όσο και της νιρβάνα, τόσο των αισθανόμενων όντων όσο και των φωτισμένων.

Η Αγνή Κατάσταση της Φώτισης είναι επίσης ο Νους μας και όχι κάποιο είδος εκτυφλωτικού φωτός που έρχεται απ’ έξω. Όταν αναγνωρίζουμε την Αρχέγονη Κατάστασή μας της Αγνής Παρουσίας, Αγνής από την ίδια την αρχή, αν και παροδικά αποκρυβόμενης, και μένουμε Παρόντες σε αυτή την αναγνώριση, χωρίς διάσπαση, τότε όλες οι ακαθαρσίες διαλύονται: αυτή είναι η ουσία της Ατραπού (της Φώτισης). Σε αυτή την περίπτωση η φύση της Αρχέγονης Κατάστασης ως πλήρους Αγνότητας εκδηλώνεται πραγματικά και αναγνωρίζοντας την όπως είναι, την κρατάμε μέσα μας για πάντα. Αυτή η αποφασιστική γνώση, αυτή η Αγνή Παρουσία της πραγματικής Πρωταρχικής Κατάστασης είναι αυτό ακριβώς που ονομάζουμε Νιρβάνα. Η Φώτιση λοιπόν είναι απλά ο Εξαγνισμένος Νους μας. Γι’ αυτό ο Παντμασαμπάβα είπε:
«Ο ίδιος ο Νους έχει δημιουργήσει αμφότερα τη σαμσάρα και την νιρβάνα. Έξω από αυτόν δεν υπάρχει ούτε η μία, ούτε η άλλη.»

Νamkai Norbu, Via  Dim Evans

Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος


Τρίτη, 5 Δεκεμβρίου 2017

Aπόλαυσε όσο είσαι ζωντανός..

"Aπόλαυσε όσο είσαι ζωντανός, γιατί η επόμενη μέρα είναι αβέβαιη. Η ζωή είναι ένα θέατρο, να χαίρεσαι ενώ είσαι ζωντανός. Το ύψιστο αγαθό είναι η ηδονή"!


Η παραπάνω Επικούρεια φράση έφτασε σε εμάς από μια αρχαιολογική ανακάλυψη που ήρθε στο φως το 1895, και η οποία απεικονίζει γλαφυρά την Επικούρεια φιλοσοφική πρωτοτυπία, στον συμβολισμό της ζωής και της θνητότητας του ανθρώπου. Η προαναφερθείσα φράση βρίσκεται σε ένα ζεύγος κυπέλλων για την απόλαυση οίνου, τα οποία έχουν ως κύριο θέμα ανάγλυφους σκελετούς που ανάμεσά τους βρίσκονται εγχάρακτα επικούρεια επιγράμματα και λέξεις με θέμα την ηδονή, την ευχαρίστηση της ζωής.

Tα κύπελλα είναι ασημένια, και ανήκαν σε μια γυναίκα με το όνομα GAVIA. Η διακόσμηση τους αποτελείται από σκελετούς πάνω από τους οποίους βρίσκεται ένα πλεγμένο στεφάνι τριανταφυλλιάς. Στους περισσότερους σκελετούς αναγράφονται ονόματα Ελλήνων τραγικών και κωμικών συγγραφέων, ποιητών, καθώς και φιλοσόφων, ενώ υπάρχουν και μερικοί ανώνυμοι.


Στο ένα κύπελλο αναφέρονται τα εξής ονόματα:

CΟΦΟΚΛΗΣ ΑΘΗΝΑΙΟC και ΜΟCΧΙΩΝ ΑΘΗΝΑΙΟC,
ΖΗΝΩΝ ΑΘΗΝΑΙΟC και ΕΠΙΚΟΥΡΟC ΑΘΗΝΑΙΟC.
Ανάμεσα στους σκελετούς υπάρχουν οι εξής λέξεις με ελληνικά γράμματα:
COΦΙΑ, ΔΟΞΑΙ, ΤΕΡΨΙΣ, ΦΘΟΝΟΙ, ΨΥΧΙΟΝ, ΚΛΩΘΩ, ΑΝΘΟC, ΖΩΗ
και τις εξής φράσεις:
ΖΩΝ ΜΕΤΑΛΑΒΕ ΤΟ ΓΑΡ ΑΥΡΙΟΝ ΑΔΗΛΟΝ ΕCΤΙ
(απόλαυσε όσο είσαι ζωντανός, γιατί η επόμενη μέρα είναι αβέβαιη)
CKHNH O BIOC
(η ζωή είναι ένα θέατρο)
TEΡΠΕ ΖΩΝ CEATON
(να χαίρεσαι ενώ είσαι ζωντανός)
TO TEΛΟC HΔΟΝΗ
(το ύψιστο αγαθό είναι η ηδονή)


Στο άλλο κύπελλο αναφέρονται τα εξής ονόματα:

ΜΕΝΑΝΔΡΟC ΑΘΗΝΑΙΟC και
ΑΡΧΙΛΟΧΟC, ΕΥΡΙΠΙΔΗC, ΜΟΝΙΜΟC
και ενός μη αναγνώσιμου,
οι εξής λέξεις:
ΔΟΞΑ, ΦΘΟΝΟΙ, ΑCΠIC, ΖΩΗ,
CΑΤΥΡΟΙ
και οι παρακάτω φράσεις:
ΕΥCΕΒΟΥ CKYΒΑΛΑ
(να τιμάς τα απομεινάρια)
ΤΟΥΤΑ ΑΝΤΡΩΠΟΣ
(αυτό είναι ο άνθρωπος)
ΕΥΦΡΑΙΝΟΥ Ο ΖΗC ΧΡΟΝΟΝ
(να χαίρεσαι όσο ζεις).



Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος



Δευτέρα, 4 Δεκεμβρίου 2017

Ο αγαθός Θεός, και οι πυροφόροι


Σε πρόσφατη επίσκεψη μου στην Επίδαυρο, "πήρε" το μάτι μου στο εξωτερικό τμήμα του μουσείου της Επιδαύρου μία ανάγλυφη παράσταση πάνω σε μία στήλη που έμοιαζε με Ερμαϊκή, μία φιγούρα σαν του Ασκληπιού. Η φιγούρα κρατούσε στο ένα χέρι ένα δαυλό, στο άλλο ένα θυρσό (;) ή το κέρας της Αμάλθειας,  ενώ στο κάτω μέρος της υπήρχε ένα φίδι. Πάνω αριστερά από την φιγούρα υπήρχε ένα κύκλος ο οποίος προφανώς συμβόλιζε είτε τον ήλιο (το πιο πιθανό) είτε την πανσέληνο. Στα πλαϊνά της στήλης δεξιά υπήρχε ένα σχήμα που έμοιαζε με αναβατήρα αλόγου, αλλά μάλλον απεικόνιζε κάποιο είδους θήκης αναθέματος, και αριστερά δύο φίδια συμπλεκόμενα σε σχήμα οχτώ (κηρύκειο) ή στεφάνια. Τμήμα της αναγραφής έγραφε (έλειπαν κάποια γράμματα): « ΑΓΑΘΟΥ ΘΕΟΥ, το όνομα κάποιου προφανώς ασθενούς, ΠΥΡΟΦΟΡΗ, και τελείωνε με την φράση ΤΟ ΑΚΑΙΡΕΤΟΣ».

Η παράσταση και η επιγραφή μου έκανε εντύπωση και την φωτογραφήσαμε. Από μία μικρή έρευνα που έκανα, προφνώς πρόκειται περί απεικόνισης ενός πυροφόρου. Οι  πυρφόροι ήταν βοηθοί στις ιατρικές εργασίες, οι οποίες λάμβαναν χώρα στα φημισμένα Ασκληπιεία. Λίγες πληροφορίες λοιπόν, με αφορμή τους πυροφόρους για τα Ασκληπιεία και τις τελετές εγκοίμησης..


Επί αιώνες προσέφευγαν οι άνθρωποι σε αυτό το ιερό για να ζητήσουν τη βοήθεια του θεού για θεραπεία. Απ΄ όλα τα μέρη τού τότε γνωστού κόσμου κατέφθαναν με κάθε τρόπο, φέρνοντας μαζί τους πολύτιμα αναθήματα, αλλά κυρίως τις προσευχές τους, για να εισακουσθούν από τον κατ΄ εξοχήν θεό-γιατρό της Αρχαιότητας, τον Ασκληπιό. Οι συμβουλές του και η ίασή τους, που ερχόταν με μυστηριακό τρόπο, αποτελούσαν άλλωστε μια απόλυτα αποδεκτή διαδικασία.
Στα Ασκληπιεία, όπου γίνονταν θεραπευτικές εργασίες, η ιατρική περίθαλψη ήταν μυστική και κληρονομική, ο δε Λουκιανός αναφέρει ότι οι μετέχοντες στην θεραπευτική διαδικασία έπαιρναν όρκο σιωπής ότι δεν θα φανέρωναν τα ιατρικά ή άλλα μυστικά τους. Βεβαίως, μόνο οι πρεσβύτεροι ήταν μυημένοι στα απόρρητα, οι νεώτεροι δεν είχαν καν το δικαίωμα να ρωτήσουν. Μόνον οι ανώτεροι στην ιεραρχία ασκούσαν την ιατρική, οι άλλοι περιορίζονταν στις θρησκευτικές θεραπείες.

Της όλης διαδικασίας προΐσταται ο Πρωθιερέας ή Μεγάλος Ιερέας και τον βοηθούσαν οι Πυροφόροι, που εκτελούσαν χρέη διακόνου και βοηθών στις ιατρικές εργασίες, οι Ιερομνήμονες και οι θεράποντες νοσοκόμοι που ονομάζονταν Ασκληπιάδες. Ανάμεσά τους υπήρχαν και γυναίκες οι οποίες ανήκαν στην τάξη των Νακόρων ή Ζακόρων. Ο Γαληνός λέει ότι πριν από τον Ασκληπιό, η ιατρική ήταν "απολύτως εμπειρική και όνο δια φυτών εθεραπεύοντο οι άνθρωποι, ενώ αυτός την ανύψωσε σε θεία επιστήμη".

Στα Ασκληπιεία, που επεκράτησαν μετά τον 5ο π.χ. αιώνα, γιάτρευαν με ό,τι μέσα διέθεταν, και με μυστικές συνταγές. Οι ιερείς πίστευαν ότι έπρεπε ο άνθρωπος να επιδιώκει την βοήθεια της φύσης το μεν δια της υγιεινής, το δε δια της τεχνικής θεραπείας. Ο Ασκληπιός είχε μεταβιβάσει σ' αυτούς την ιατρική αγωγή δια της χρήσεως των διαφόρων φαρμάκων και χειρουργικών μέσων που παρέμεναν μυστικά. Ο Ιπποκράτης άντλησε πολλά πρακτικά διδάγματα της επιστήμης από πηγές κρυμμένες στα Ασκληπιεία και από την ελέτη των εκεί πινάκων και πλακών.

Οι ιατρικές πράξεις που γίνονταν στα Ασκληπιεία κατατάσσονται: σε 1) γενικές 2)Προπαρασκευαστικές και 3)Ειδικές.

1. ΓΕΝΙΚΕΣ

Τεράστια σημασία έπαιζε η επιλογή της θέσης. Το κάθε Ασκληπιείο ήταν κτισμένο σε σημείο φυσικής ομορφιάς και μεγάλης ενεργειακής φόρτισης, συνήθως κοντά σε φυσικά νερά, θάλασσα ή πηγές, και μακριά από κατοικημένες περιοχές. Τα κριτήρια επιλογής χώρου ήταν περίπου τα ίδια με αυτά της επιλογής των χώρων για την εγκατάσταση των σύγχρονων σανατορίων. Η είσοδος στα ζώα ήταν απαγορευμένη για λόγους υγιεινής και απομάκρυναν τους ετοιμοθάνατους και τις ετοιμόγεννες για να μην υπάρξει περίπτωση μόλυνσης.

2. ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ

Ο θεραπευόμενος έμπαινε στο χώρο του Ασκληπιείου μέσω μιας κύριας πύλης (προπύλαια) και έβλεπε μία επιγραφή η οποία του υπενθύμιζε ότι ο εισερχόμενος στον χώρο έπρεπε να είναι "καθαρός" εξωτερικά όσο και εσωτερικά, δηλ. σωματικά καθαρός αλλά και ψυχικά και πνευματικά.

«Καθαρός θεωρείται μόνον όποιος τρέφει το μυαλό του με καθαρούς λογισμούς. Εν αρχή λοιπόν η κάθαρση, η οποία ήταν και σωματική.

Στο Ασκληπιείο οι επιγραφές που σώζονται εμφανίζουν τον θεό να παραγγέλλει στους ασθενείς να λούζονται. Γιατί, όπως πιστευόταν, όταν το νερό λάβει ιδιότητες ενός εργαλείου της θείας οικονομίας, μπορεί με μαγικό τρόπο να επιφέρει την κάθαρση από ψυχικές ή ηθικές διαταραχές ή και επιδράσεις δαιμονικών δυνάμεων.

Επρόκειτο όμως για τελετουργικό λουτρό που γινόταν γύρω από το ιερό πηγάδι μέσα στα διαδοχικά κτίρια του Αβάτου. Το νερό, που ήταν απαραίτητο για τη λατρεία αυτή, εξασφαλίστηκε με ένα υπόγειο υδραγωγείο που ξεκινούσε από τις πηγές του Κυνορτίου λόφου και έφθανε σε ένα σύστημα από κρήνες, αγωγούς και λουτρά μέσα στο Ασκληπιείο.

Έτσι, λοιπόν, με την είσοδό τους έκαναν μπάνιο, πρώτα κρύο είτε στη θάλασσα είτε στις πηγές, και μετά ζεστά λουτρά. Στην συνέχεια, ο επικεφαλής ιερές που τους υποδεχόταν τους έκανε ερωτήσεις οι οποίες τον βοηθούσαν να κάνει μια αρχική διάγνωση και πρότεινε την προπαρασκευαστική θεραπεία "τα νομιζόμενα".

Για μερικές ημέρες έως εβδομάδες, ο θεραπευόμενος ακολουθούσε ιδιαίτερη δίαιτα ταυτόχρονα του γινόταν υπνοκαπνισμοί με αντισηπτικά βότανα για την απολύμανση του θεραπευόμενου και ακολουθούσε συστηματική γυμναστική -πάντα υπήρχε στάδιο στους χώρους των Ασκληπιείων- χειρομαλάξεις, και καθημερινούς περίπατους στα γύρω άλση, τα οποία ήταν διακοσμημένα με αγάλματα, επειδή η ομορφιά και η αρμονία δρα θεραπευτικά.

Σε όλη τη διάρκεια της παραμονής τους περνούσαν μεγάλο μέρος του χρόνου τους με τον ιερέα που τους ανελάμβανε και ο οποίος σε καθημερινή βάση τους έκανε ψυχοθεραπεία, προσπαθούσε να τους ανεβάσει το ηθικό και να τους ενισχύσει την πίστη ότι οπωσδήποτε θα θεραπευόταν προετοιμάζοντας τους για την από τον Θεό θεραπεία. Η ενδυνάμωση της πίστης του θεραπευόμενου γινόταν επίσης και με τις πολλές θυσίες στους βωμούς του ιερού. Γινόταν επίσης χορήγηση φαρμάκων με μυστηριακό τρόπο. Παράλληλα, γινόταν ψυχική και πνευματική ενδυνάμωση μέσω του θεάτρου -αυτός ήταν ο λόγος που πάντα υπήρχαν θεατρικές εγκαταστάσεις- και των πολλών ωρών που ο θεραπευόμενος περνούσε στην βιβλιοθήκη, αναπόσπαστο τμήμα του κάθε Ασκληπιείου.

Αυτό το προπαρασκευαστικό στάδιο διαρκούσε από μερικές μέρες έως αρκετές εβδομάδες ανάλογα με την προς θεραπεία νόσο. Εν τω μεταξύ, ο θεραπευόμενος ήδη άρχιζε να αισθάνεται καλύτερα λόγω της ενεργοποίησης του εσωτερικού θεραπευτή.


3. ΕΙΔΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ

Στη συνέχεια λάμβανε χώρα η κατ΄ εξοχήν διαδικασία της ίασης διά της εγκοίμησης, η οποία γινόταν μέσα στο Αβατον. Ο ασθενής κοιμόταν στο δάπεδο, που ήταν από χώμα για να είναι σε άμεση επαφή με τη γη ή πάνω στην προβιά του ζώου που είχε θυσιάσει. το όνειρό του δεχόταν την επίσκεψη του θεού, ο οποίος είτε τον γιάτρευε αμέσως είτε τον συμβούλευε για την αγωγή που θα έπρεπε να ακολουθήσει. 

«Σύμφωνα με τον αρχαίο μύθο, ο Υπνος ήταν αδελφός του Θανάτου» λέει ο καθηγητής Αρχαιολογίας κ.Βασίλης Λαμπρινουδάκης. «Από τον ύπνο ξυπνά κανείς ανανεωμένος. Μαγικά λοιπόν ο ύπνος μπορούσε να λειτουργήσει αντί του θανάτου. Αλλωστε και η ανανέωση της φύσης επιτυγχάνεται με τον θάνατο του παλιού, από τον σπόρο του οποίου φυτρώνει ο νέος. Γι΄ αυτό η τελετουργία της θεραπείας από έναν ημίθεο- που κρύβεται στη γη, εκεί γίνεται θεός-αθάνατος και από εκεί γιατρεύει-,όπως ήταν ο Ασκληπιός ,χρησιμοποιεί μαγικά τον ύπνο ως κύριο όχημά της». Ετσι και η εγκοίμηση, που εμιμείτο τον θάνατο, την κάθοδο στη γη για την ανάκτηση δύναμης και υγείας, έγινε το θρησκευτικό-τελετουργικό πλαίσιο της θεραπευτικής πρακτικής γύρω από τον Ασκληπιό, οποίος αργότερα, όπως σημειώνει ο κ.Λαμπρινουδάκης, αντιπαραβλήθηκε με τον «ιατρόν των ψυχών και των σωμάτων» Χριστό.

Την κρίσιμη ημέρα γινόταν ξανά θυσία. Ο θεραπευόμενος αφού έτρωγε από το θυσιασμένο ζώο και έπινε πολύ ποτό και νέκταρ, με τη συνοδεία μουσικής από τον αυλό του Ασκληπιού οδηγείτο σε κατάσταση έκστασης -αλλαγμένη κατάσταση συνειδητότητας- μέσω πολλών διαδρόμων στη λαβυρινθώδη κατασκευή του Θόλου, όπου κοιμόταν πάνω στο ακόμη ζεστό δέρμα του θυσιασμένου ζώου -πιθανόν για να επωφεληθεί από την ενέργεια του καθυγιασμένου ζώου- και του ζητούσαν να μείνει σιωπηλός οτιδήποτε κι αν άκουγε ή έβλεπε. Στον ύπνο του ερχόταν ο Αρχιερέας από την Κρύπτη. Άγνωστος μέχρι τότε, εμφανιζόταν λες και ήταν ο Ασκληπιός ο ίδιος, ακολουθούμενος από τα μεγάλα φίδια τις κόρες του Πανάκεια και Υγεία, και τους παίδες που κρατούσαν φανούς.

Αν και ο Αρχιερέας δεν είχε δει μέχρι τότε τον ασθενή, ήταν ενήμερος για τα συμπτώματα, την θεραπευτική αγωγή και την πορεία του ασθενούς. Με έντονη συρριστική φωνή ψιθύριζε στο αυτί του ασθενούς ότι χρειαζόταν να κάνει για να θεραπευτεί.

Ποιοι θεραπεύονταν όμως στο Ασκληπιείο; Κυρίως οι τυφλοί, οι κωφοί, οι παράλυτοι και η μεγάλη κατηγορία όσων έπασχαν από νευροφυτικά προβλήματα. Και αυτό επειδή οι ικανότεροι ιερείς του Ασκληπιού ήταν βαθείς γνώστες της ανθρώπινης φύσης και στις δυνατότητές της στηρίζονταν προκειμένου να επιτύχουν τις ιάσεις τους. Υπό μια έννοια δηλαδή ήταν πρωτοπόροι των ψυχοθεραπευτών. Δεν έλειπαν ωστόσο και οι απατεώνες, ιδιαίτερα στην Ύστερη Αρχαιότητα. Από την πλευρά του ο θεός δεχόταν όλα τα δώρα των ανθρώπων, πλούσια ή ταπεινά. Εκείνοι όμως έπρεπε να φροντίζουν ώστε η προσφορά τους να είναι αντίστοιχη.

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΙΑΣΗΣ

- «Ο Εύιππος είχε για έξι χρόνια στη γνάθο του την αιχμή μιας λόγχης. Κατά το διάστημα της εγκοίμησής του ο θεός, αφού αφαίρεσε τη λόγχη, του την απέθεσε στα χέρια. Όταν ξημέρωσε, βγήκε από το ιερό υγιής κρατώντας στα χέρια τη λόγχη».

- «Κάποιο παιδί ήταν βουβό. Αυτό ήρθε στο ιερό για να αποκτήσει τη φωνή του. Αφού έκανε τις προκαταρκτικές θυσίες και εκτέλεσε τα καθιερωμένα, ο νεαρός πυρφόρος του θεού στον ναό, απευθυνόμενος στον πατέρα του παιδιού, του ζήτησε να υποσχεθεί ότι θα πληρώσει τα ίατρα μέσα σε έναν χρόνο.
“Υπόσχομαι” απάντησε ξαφνικά το παιδί. Ο πατέρας του εξεπλάγη και το διέταξε να το ξαναπεί. Και ύστερα από αυτό, το παιδί έγινε καλά».

- «Η Ανδρομάχη από την Ηπειρο ήθελε να αποκτήσει παιδιά. Κατά τη διάρκεια της εγκοίμησης είδε ένα όνειρο. Τ ης φάνηκε ότι ένα ωραίο παιδί τής ξεσκέπασε την κοιλιά και στη συνέχεια ο θεός την ψηλάφησε με το χέρι του. Υστερα από αυτό η Ανδρομάχη απέκτησε γιο από τον Αρύββα».

- «Κάποιος άνδρας είχε λίθο στο γεννητικό του όργανο.(Κατά την εγκοίμηση) είδε όνειρο ότι έκανε έρωτα με ένα ωραίο αγόρι, έπαθε ρεύση και απέβαλε τον λίθο. Αφού τον πήρε βγήκε από το ιερό κρατώντας τον στα χέρια του».

- «Ο Νικάνωρ ήταν χωλός. Ενώ καθόταν (στο ιερό) ξυπνητός, ένα παιδί τού άρπαξε τη βακτηρία (μπαστούνι) και το έβαλε στα πόδια. Αυτός, αφού σηκώθηκε, το κατεδίωξε και έτσι έγινε καλά».

- «Ο Ηραιέας από τη Μυτιλήνη.  Αυτός δεν είχε μαλλιά στο κεφάλι του, είχε όμως πολύ πυκνά γένια. Επειδή ντρεπόταν που οι άνθρωποι τον κορόιδευαν, εγκοιμήθηκε στο ιερό .Ο θεός λοιπόν, αφού του επάλειψε το κεφάλι με κάποιο φάρμακο, το έκανε να βγάλει τρίχες».

(Από τις πινακίδες που με την επιγραφή «Ιάματα του Απόλλωνος και του Ασκληπιού» βρέθηκαν το 1883 κατά τις ανασκαφές στην Επίδαυρο και παραδίδουν 70 ιστορικά ασθενών).

Πηγές:

1. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΑ, της Όλγας Γκουνή. Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ.
2. Η άγνωστη Επίδαυρος αποκαλύπτεται, BHMagazino

Διαβάστε επίσης σχετικό άρθρο στην Μυθαγωγία : Tα θαύματα στα αρχαία Ασκληπιεία!!

Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος





Παρασκευή, 1 Δεκεμβρίου 2017

"Μελαγχολική Δημοκρατία: Τα βάθρα της"



«Εκεί που συλλογίζεσαι πόσο αντέδρασες όταν έβλεπες να πλουτίζουν/ αυτοί που έλεγαν ότι μάχονται για τους φτωχούς/ όταν άκουγες να δημηγορούν υπέρ των αδικημένων/ εκείνοι που αδικούσαν έχοντας πάντα δίκιο….»  
                                                                 Τίτος Πατρίκιος.

 
Συχνές είναι οι αιτιάσεις των πολιτών κατά του πολιτικού συστήματος και των φορέων του (πολιτικοί). Πολλές φορές οι αιτιάσεις αυτής προσλαμβάνουν ένα γενικευμένο χαρακτήρα και εμπεριέχουν στοιχεία ολικής αμφισβήτησης του πολιτεύματος της δημοκρατίας. Τα φαινόμενα της αμφισβήτησης τρέφουν τόσο η οικονομική κρίση όσο και η απουσία ηγετών που θα εμπνεύσουν και θα χαράξουν μια νέα πορεία.

Την απογοήτευση των πολιτών, ωστόσο, την εκμεταλλεύονται πολιτικές δυνάμεις που επενδύουν στην απογοήτευση, την οργή και την αμηχανία των ψηφοφόρων.
 

Το νοσηρό αυτό κλίμα εμποδίζει να δούμε καθαρά την αξία της δημοκρατίας που, αφού επιβίωσε για χιλιάδες χρόνια μέσα από θυελλώδεις παλινδρομήσεις, αναδείχτηκε με την ανέσπερη δύναμή της ως το πολίτευμα που ταιριάζει περισσότερο στην ανθρώπινη φύση και ως πρότυπο ανθρώπινης διακυβέρνησης τείνει να προσλάβει στις μέρες μας οικουμενικές διαστάσεις. Γι’ αυτό είναι άδικο και πολιτικά ανορθολογικό κάτω από το βάρος μιας συγκυριακής δυσαρέσκειας – κρίσης να «πυροβολούμε» εκείνο το πολίτευμα που, όσο κανένα άλλο, συμβάλλει στην ανθοφορία των δυο ποιοτικών και μοναδικών χαρακτηριστικών του ανθρώπου, της Λογικής και της Ελεύθερης βούλησης.

Κι αυτό γιατί η δημοκρατία δε συνιστά μόνο ένα πολίτευμα αλλά συμπυκνώνει στον πυρήνα της κι έναν τρόπο ζωής και μια φιλοσοφία. Τα πολλά επίπεδα της αξίας της δημοκρατίας επιβάλλουν την ανίχνευση και συγκεκριμενοποίηση των επί μέρους στοιχείων της που την καθιστούν πολίτευμα οικουμενικής αποδοχής. Γιατί μέσα στην αχλύν της οργής ξεθωριάζουν και τα αυτονόητα της δημοκρατίας και πρέπει να την υπερασπίσουμε τώρα που «βάλλεται» και όχι όταν πληγεί από τους εχθρούς της. Γιατί αυτοί υπόρρητα υποσκάπτουν τα βασικά της βάθρα.
 

Το πρώτο βάθρο της δημοκρατίας είναι ο ανθρωποκεντρικός της χαρακτήρας. Η δημοκρατία, δηλαδή, ως κοσμοθεωρία και φιλοσοφία ζωής προβιβάζει τον άνθρωπο στην ανώτατη βαθμίδα της φυσικής δημιουργίας. Αναγνωρίζει και αποδέχεται το πολυεπίπεδο της ύπαρξής του (υλική, κοινωνική….) και συμβάλλει στην ολόπλευρη ανάπτυξή του. Για τη δημιουργία ο άνθρωπος είναι ο απόλυτος σκοπός και εμποδίζει τη μετατροπή του σε μέσο για την εξυπηρέτηση άλλων στόχων (Καντ).

Νόμοι, θεσμοί, αξίες, πρότυπα και ιδανικά σύμφωνα με το πνεύμα της δημοκρατίας διακονούν τον άνθρωπο. Η κοινωνία οργανώνεται με τρόπο που να εξασφαλίζονται οι αναγκαίες προϋποθέσεις για την αυτοπραγμάτωση του ατόμου. Οι κοινωνικοί σχηματισμοί σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι προγραμματισμένοι να διευκολύνουν την ελεύθερη δραστηριότητα του πολίτη.

Η κοινωνία – υπηρέτης του ανθρώπου (φιλελεύθερη αντίληψη) εμπεριέχει όλη την ανθρωποκεντρική θεώρηση και στόχευση της δημοκρατίας. Σε μια τέτοια κοινωνία εκλείπουν οι μηχανισμοί που γιγαντώνουν την κοινωνία – τέρας και οδηγούν τον άνθρωπο στην περιθωριοποίηση και το νανισμό.

Κι αυτό γιατί στη δημοκρατία «άνδρες γαρ πόλις, και ου τείχη ουδέ νήες ανδρών κεναί» (Θουκυδίδης).

Το δεύτερο βάθρο της δημοκρατίας σχετίζεται με τη συμβολή της στην ανάδειξη της σύνθεσης των διαφορετικών απόψεων ως πρώτιστης πολιτικής και κοινωνικής αρετής. Κι αυτό γιατί η δημοκρατία ως πολίτευμα στοχεύει στην επίλυση των προβλημάτων όχι μέσα από αφορισμούς και αποκλεισμούς των αντίθετων απόψεων αλλά μέσα από τη συνύφανση των διαφορετικών θέσεων.

Βασική αρχή της δημοκρατίας είναι η μεσότητα και η αποκήρυξη των υπερβολών και των ακροτήτων. Επειδή οι έννοιες του δίκαιου, του ορθού και του ηθικού είναι πολυεπίπεδες, γι’ αυτό η δημοκρατία αναζητά το «δέον γενέσθαι» στο συνταίριασμα των αντίθετων. Η διαφωνία, η αμφισβήτηση και το διαφορετικό κλώθουν τον ιστό της ισορροπίας και της αρμονίας χωρίς να οδηγούν αναγκαστικά σε άγονες συγκρούσεις.

Η δημοκρατία δεν εδράζεται πάνω στην ακινησία της «ομοφωνίας» αλλά αναπνέει από την προσέγγιση των άκρων. Η κοσμολογική αρχή του Ηράκλειτου «παλίντονοςαρμονίη» βρίσκει εφαρμογή και δικαίωση μόνο στο πνεύμα της δημοκρατίας. Στο πνεύμα αυτό ευδοκιμούν η κοινωνική ανεκτικότητα, η πολιτική διαφωνία και ο διάλογος. Τα «άκρα» στη δημοκρατία δεν θεωρούνται «νόσημα» αλλά ως υγιή συμπτώματα ενός συστήματος που το συνθέτουν άτομα ελεύθερα και διαφορετικά.

Η δημοκρατία δεν ευδοκιμεί στις βεβαιότητες αλλά στη διαλεκτική συνύπαρξη των ετεροτήτων. Γι’ αυτό είναι ένα πολίτευμα «εν τω γίγνεσθαι» που επιζητεί τη συναίνεση των αντιθέτων και όχι το τέλμα της ιδεολογικής ομοφωνίας. Για τη δημοκρατία ισχύει η αρχή: «Η ενότητα χωρίς τη διαφορά είναι ταυτότητα, η διαφορά χωρίς την ενότητα είναι το χάος».

Το τρίτο βάθρο της δημοκρατίας αφορά την ενεργό συμμετοχή του ατόμου στα κοινά. Ο ορισμός της δημοκρατίας παραπέμπει αναπόφευκτα στη λαϊκή εξουσία, στο «κράτος του δήμου» και στην αναγωγή του ατόμου ως «εγώ» και «εμείς» σε καθοριστικό παράγοντα στη λήψη αποφάσεων. Το άτομο, δηλαδή, ανυψώνεται στην ανώτερη βαθμίδα της κοινωνικής και πολιτικής του υπόστασης και αυτόχρημα καθίσταται πηγή εξουσίας και απόλυτος ρυθμιστής των πολιτικών εξελίξεων.


Έτσι, μέσα από την άμεση συμμετοχή στις πολιτικές εξελίξεις καταξιώνεται ως κοινωνική οντότητα και ωριμάζει ως πνευματικό ον. Εθίζεται ο πολίτης στην υπευθυνότητα και κατά κύριο λόγο ασκείται στον ορθολογισμό. Όντας, δηλαδή, το «ανώνυμο» άτομο πρωταγωνιστής των πολιτικών διεργασιών απελευθερώνεται από κάθε μεταφυσικό στοιχείο, αποκτά αυτοπεποίθηση και αποφασίζει ορθολογικά με στόχο την εναρμόνιση του ατομικού με το κοινωνικό συμφέρον.
 

Τα φαινόμενα του άκρατου ατομικισμού υποχωρούν (γνώρισμα του πρωτόγονου) και το άτομο «αλέθεται» στις μυλόπετρες της συλλογικότητας και των αρχών της πλειοψηφίας. Σε αυτό το πλαίσιο πολιτικής λειτουργίας διερευνάται ταυτόχρονα η σφαίρα της αυτονομίας και του αυτοκαθορισμού. Η μοναδικότητα δεν υποχωρεί στο καθήκον του συλλογικού, αφού η δημοκρατία από τη φύση της προϋποθέτει την πολυμορφία και την ποικιλότητα των απόψεων.

Προϋπόθεση ή και απότοκο της άμεσης συμμετοχής του πολίτη στα κοινά είναι και το δικαίωμα της αμφισβήτησης της εξουσίας. Η αυτονομία του ατόμου, ως πολιτικού υποκειμένου, καθορίζεται από την πάλη του προς την εξουσία. Το «ελευθέρως ελέσθαι» συνιστά τον πυλώνα της δημοκρατίας και διαμορφώνει την «ηθική ταυτότητα» του πολίτη. Γι’ αυτό και η ενεργητική συμμετοχή προάγει την ευθύνη και την «ενοχή» του πολίτη.

«Όταν όλοι θα είμαστε ένοχοι, αυτό θα πει δημοκρατία» (Καμύ).

Σε πείσμα όλων εκείνων που πρόβλεψαν το «τέλος των ιδεολογιών» και το «τέλος της ιστορίας» η δημοκρατία ως πολίτευμα μπορεί να ευδοκιμήσει, γιατί στον πυρήνα της εμπεριέχει μια δυναμική αυτοεξέλιξης. Το σκοτεινό πρόσωπο της «μελαγχολικής δημοκρατίας» μπορεί να ξαναγίνει φωτεινό. Προϋπόθεση όλων αυτών η πολιτική ανάταξη και η αυτογνωσία μέσα από το ερώτημα για το μέγεθος της προσωπικής ευθύνης, όπως εύστοχα διατυπώνεται από τον ποιητή.

«Πόσο ενίσχυσες αυτούς που τους προσφέρθηκες να σε δυναστεύουν/ πόσο με τη δράση σου βοήθησες ν’ ανατραπούν/ ως πότε απόλυτα δεχόσουν τις μονολιθικές αλήθειες/ πόσο αντιπάλεψες την κάθε φορά ακράδαντή σου πίστη/ για πόσο φερόσουν σαν πιστός, ενώ πια δεν πίστευες….»
(Τίτου Πατρίκιου «Σε βρίσκει η ποίηση»).

 Του συνεργάτη της Μυσταγωγίας – Μυθαγωγίας, Ηλία Γιαννακόπουλου, Φιλόλογου. E-mail: iliasgia53@gmail.com  


Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος
 
 



«Επιστήμη και Ανθρωπισμός»


H επιστήμη, ως αέναος αγώνας του ανθρώπου για την κατάκτηση της γνώσεως, με τον διαλογισμό, την οξυδερκή παρατήρηση, τη διαίσθηση και την έρευνα, ανοίγει συνεχώς νέους ορίζοντες και φωτίζει τον νου.

Οι κλασικοί έλληνες φιλόσοφοι, που είχαν αναπτύξει σε ύψιστο βαθμό τον θεωρητικό στοχασμό, της απέδωσαν καθαρώς θεωρητικό σκοπό και παραθεώρησαν την αξία και τη σημασία της εμπειρικής γνώσεως, η οποία κατ' αυτούς δεν είχε «λόγον διδόναι». Αλλά, καθώς ήταν αναπόφευκτο, δεν άργησε να επισυμβεί η πρακτική εφαρμογή τού επιστημονικού λόγου - με τον Αρχιμήδη και τους διαδόχους του για παράδειγμα - ώστε στους καιρούς μας να εξελιχθεί σε αναπόσπαστο μέλος της επιστήμης και να κυριαρχήσει στην οικουμένη όλη ως τεχνολογία.

Επιστήμη, βέβαια, και τεχνολογία δεν ταυτίζονται, διότι η επιστήμη παραμένει προσηλωμένη στην όλο και πιο βαθιά κατάκτηση της γνώσεως, ενώ η τεχνολογία έχει ως επιδίωξη την αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσεως σε μέσον για την υπηρέτηση των τρεχουσών, πρακτικών αναγκών του ανθρώπου. Πολύ χαρακτηριστικά, ο Αϊνστάιν είχε τονίσει: «H επιστήμη δεν μπορεί να δημιουργήσει σκοπούς, αλλά να προσφέρει, το πολύ, τα μέσα για την ανάπτυξη κάποιων σκοπών, οι οποίοι έχουν συλληφθεί από προσωπικότητες που διαθέτουν υψηλότερα ηθικά ιδανικά». Εσπευσε ωστόσο να σημειώσει πως «η εποχή μας είναι η εποχή των τελείων μέσων και των συγκεχυμένων σκοπών». Αυτή η τελευταία ρήση προκαλεί έναν επίμονο προβληματισμό, και είναι αυτός ο προβληματισμός που με οδήγησε στην αποψινή, βραχεία ομιλία μου.

Εάν, βέβαια, ο Αϊνστάιν είχε ζήσει όλον τον προηγούμενο αιώνα, έναν αιώνα ανθρώπινης κακουργίας, με επαναστάσεις, παγκοσμίους θερμούς και ψυχρούς πολέμους, αλλά και δοξασμένο από τη ραγδαία ανάπτυξη των θετικών επιστημών και της τεχνολογίας, ίσως προβληματιζόταν περισσότερο. H προώθηση των φυσικών επιστημών και η έκρηξη της τεχνολογίας, η οποία έχει προσλάβει φρενήρεις ρυθμούς στην εποχή μας, εγείρουν απορίες και συγκλονιστικά ερωτήματα.

H επιστήμη αναπτύσσεται συνήθως σε σχέση με τις πρακτικές ανάγκες των ανθρώπων, ακολουθεί όμως βασικά την εξέλιξη μιας κοινωνίας και αντικατοπτρίζει το συγκεκριμένο πνευματικό και ηθικό της επίπεδο.
Ποιο είναι όμως σήμερα, στις αρχές του 21ου αιώνα, το πνευματικό και ηθικό επίπεδο της κοινωνίας μας;

Ο υλιστικός ευδαιμονισμός, που κυριαρχεί στα προηγμένα οικονομικώς κράτη, σε συνδυασμό με τα αξιοθαύμαστα επιστημονικά και τεχνολογικά επιτεύγματα, που πολλαπλασιάζονται ραγδαίως, δεν αφήνει στον άνθρωπο τον αναγκαίο χρόνο για να ασχοληθεί, σοβαρά και επίμονα, με τον εσωτερικό του εαυτό, ώστε να επιτύχει όχι μόνο τη διανοητική και γενικότερα εγκυκλοπαιδική του συγκρότηση, αλλά για να κατορθώσει την ηθική ολοκλήρωση της προσωπικότητάς του ως Ανθρώπου. Σήμερα, «ο άνθρωπος βουβαίνεται προς τα μέσα και θαυμάζει προς τα έξω» κατά τον βαθύ λόγο του Θεοδωρακόπουλου.

H τεχνολογία, που βελτίωσε σημαντικά τις συνθήκες της ζωής μας, βοήθησε ή εμπόδισε τον άνθρωπο να γίνει περισσότερο Ανθρωπος; Ιδού το κρίσιμο ερώτημα. Το ανθρώπινο ον εξακολουθεί να αποτελεί αυτογενή και αυταπόδεικτη, υπέρτατη αξία της ζωής ή έχει βαθύτατα καταρρακωθεί και υποβιβασθεί έναντι των σύγχρονων υλιστικών αξιών, επικυρώνοντας την φοβερή ρήση του Νίτσε για τη «μεταξίωση των αξιών» στην εποχή μας;

Τα ευγενή ιδεώδη του ανθρωπισμού, που βλαστάνουν, φυσιολογικά θα έλεγα, στο πολίτευμα μιας αυθεντικής Δημοκρατίας - που έχει ως σταθερό πυρήνα της την αξία του Ανθρώπου -, διασύρθηκαν και κατατρέχτηκαν στις ημέρες μας.
Ο μηχανοποιημένος και κατακερματισμένος χαρακτήρας της εργασίας στις τεχνοκρατικές κοινωνίες σήμερα έχει ως αποτέλεσμα την αποξένωση του ανθρώπου-δημιουργού από τα δημιουργήματά του. H σύγχυση πραγματικών και πλασματικών αναγκών, η πνιγηρή εντατικοποίηση του ρυθμού της ζωής στις μεγαλουπόλεις, η εσωτερική μοναξιά, το άγχος και η αγωνία αλλοτριώνουν βαθύτατα και παρεμποδίζουν την πνευματική ολοκλήρωση των ανθρώπων ως Ανθρώπων αυθεντικών. Ετσι πλήττεται βαριά ο Ανθρωπισμός και δημιουργείται μια ηθική, ιδεολογική και τελικά υπαρξιακή σύγχυση του όντος.

Και βέβαια, η τάση της προσηλώσεως στην ύλη, που παρατηρείται, και η αυξανόμενη πνευματική αδράνεια, σε συνδυασμό με την απίσχνανση της βουλήσεως για βαθύτερο διαστοχασμό του μυστηρίου του ανθρώπου, οφείλονται στην κυριαρχία του ορθολογισμού και στην τυφλή πρακτικότητα του σύγχρονου υλιστικού πολιτισμού.

Μέσα στο κλίμα αυτό ζει, μεγαλώνει και εργάζεται ο σύγχρονος επιστήμονας, με αποτέλεσμα το έργο του να εντάσσεται επιτακτικά στις γενικότερες αυτές τάσεις της εποχής. H ένταξη όμως αυτή εγείρει - οφείλει να εγείρει - στη συνείδησή του το πρόβλημα της ηθικής ευθύνης, αξιώνοντας την άμεση, υπεύθυνη αντιμετώπισή του.

Ο επιστήμονας βαρύνεται με πολύμορφη ευθύνη για τη γνώση που κατά κάποιον τρόπο παράγει και οφείλει να προβλέπει οποιοδήποτε πιθανό κίνδυνο που θα μπορούσε να προέλθει από τη χρήση της - ή την κατάχρησή της - στο μέλλον για τον άνθρωπο και για την οικουμένη. Πρέπει να αποφασίζει με άγρυπνη συνείδηση και υπευθυνότητα εάν τα αποτελέσματα των ερευνών του πρέπει τελικά να εφαρμοσθούν. Κάθε επιστημονικό επίτευγμα φρονώ πως πρέπει να εξετάζεται όχι μόνο ως γνωστική ή υλική κατάκτηση, αλλά και για το αν θα αποβεί ευεργετικό ή επιζήμιο, ή και καταστρεπτικό, για την ύπαρξη του ανθρώπου. Τον έλεγχο αυτό ουδείς άλλος μπορεί ή επιτρέπεται να επιβάλλει στη συνειδητή ελευθερία του επιστήμονα παρά μόνον η συναίσθηση της ανθρώπινης και γενικά της κοινωνικής του ευθύνης.

Δυστυχώς, όμως, οι αποφάσεις για τη χρησιμοποίηση από τη σύγχρονη τεχνολογία επιστημονικών γνώσεων και ανακαλύψεων δεν ανήκουν πάντοτε στην απόφαση ή στη σύμφωνη γνώμη εκείνων που τις ανακάλυψαν, ούτε οι πολλαπλές συνέπειες από τη χρήση τους έχουν όσο και όπως θα άρμοζε υπολογισθεί. Για τούτο, συχνά οι στόχοι μιας ερευνητικής πορείας διασπείρονται. Πολλοί διάσημοι ερευνητές, όπως ο Henri Becquerel, ο Heinrich Hertz και άλλοι ισάξιοί τους, δεν μπόρεσαν να προβλέψουν τις πρακτικές εφαρμογές των ανακαλύψεών τους. Και ο Oppenheimer, όταν πληροφορήθηκε την καταστροφή της Χιροσίμα, ένιωσε βαριές τύψεις συνειδήσεως, διότι είχε τόσο αποφασιστικά συμβάλει στη διάσπαση του ατόμου, που βέβαια δόξασε και την επιστήμη και το όνομά του, αλλά διέσπασε και το ιερό κύρος του Ανθρώπου, προσφέροντάς του τη φονικότερη δύναμη. Και αργότερα, ο Χάιντεγκερ, όταν πληροφορήθηκε την άλωση του γενετικού μυστηρίου του ανθρώπου, είπε πως «τώρα μόνο ένας Θεός μπορεί να σώσει την ανθρωπότητα».



Ως τελικός σκοπός της επιστήμης ανακύπτει σταθερά ο εξανθρωπισμός της ζωής και ως σκοπός της ζωής ο εξανθρωπισμός της επιστήμης, ώστε να υπηρετείται ο Ανθρωπος. Διότι μόνο με τον απόλυτο σεβασμό προς τον Ανθρωπο μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά ο υλισμός και ο υπέρμετρος ευδαιμονισμός που κυριαρχεί και ορίζει την εποχή μας, και μόνο έτσι μπορεί να τιθασευθεί η επιστημονική αναρχία. Ο επιστήμονας οφείλει να συνειδητοποιήσει ότι πάνω από όλα βρίσκεται, αμετάθετος και αναντικατάστατος, ο Ανθρωπος. Και όπως, πολύ εύστοχα, όρισε ο Καντ: «ο άνθρωπος δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ποτέ ως μέσον, για κάποιο σκοπό, αλλά να θεωρείται αυτός, ο ίδιος, ο τελικός σκοπός».

Για να παραμείνουν όμως οι στόχοι της επιστήμης ανθρωποκεντρικοί, κρίνεται απολύτως αναγκαίος ο επανακαθορισμός τους από «προσωπικότητες με υψηλά ηθικά ιδανικά», κατά τον Αϊνστάιν, δηλαδή από έντιμους, υψηλόφρονες, συνεπείς και ανιδιοτελείς, διορατικούς, ειλικρινείς και αντικειμενικούς ανθρώπους-επιστήμονες.

Και για τον μεγάλο και κρίσιμο αυτό σκοπό, κρίνεται απαραίτητη η ανθρωπιστική τους συγκρότηση και καλλιέργεια, η βαθιά γνώση του δικαίου και του ηθικού τους καθήκοντος, η ορθή αντίληψη περί του αληθινά συμφέροντος τον Ανθρωπο, καθώς και μια ανεπτυγμένη κοινωνική συνείδηση ηθικής και αλληλεγγύης. Διότι στόχοι αμετακίνητοι της επιστήμης πρέπει, φρονώ, να είναι η βελτίωση των συνθηκών της ζωής του ανθρώπου σε όλες τις εκφάνσεις της, η μετάδοση της γνώσεως, η καταπολέμηση της αμάθειας και των προλήψεων, η ολόπλευρη καλλιέργεια σε βάθος του ανθρώπου, με κατάληξη τον σταθερό φωτισμό της συνειδήσεώς του, η φροντίδα για το περιβάλλον, η διασφάλιση της ειρήνης του κόσμου, της δικαιοσύνης και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σε συνδυασμό με τον δραστικό περιορισμό της δυστυχίας, οπουδήποτε γης.

Ολα όμως αυτά μπορούν να επιτευχθούν μόνο μέσα από ανθρωποκεντρικότερη σκέψη και θεώρηση του επιστήμονα. Και εδώ ακριβώς εντοπίζεται η επιτακτική ανάγκη της συνδρομής του ανθρωπισμού ως του υψίστου σκοπού της επιστήμης. Διότι η ορθή λειτουργία μιας ανθρώπινης κοινωνίας κορυφώνεται στον βαθύ εξανθρωπισμό του ανθρώπου, στην ηθική ολοκλήρωση των μελών της.
Παρά την πολυμορφία των κατευθύνσεων και των πραγματώσεων που καλύπτει ο όρος ανθρωπισμός, στο βάθος του παραμένει ουσιαστικά αναλλοίωτος. Και σε τούτο το μέγιστο επίτευγμα πάλι η Αρχαία Ελλάδα άνοιξε τον δρόμο, θεσπίζοντας τον άνθρωπο-βιολογικό ον προς τον άνθρωπο-θεωρητικό ον μέτρο των πάντων. Το πλάσμα που ανακαλύπτει την αξία του νου, του λόγου, και τον θέτει κυβερνήτη της θεωρίας, αλλά και της ζωής του ανθρώπου.

Για να έλθει αργότερα η θρησκεία του Ναζωραίου και να τον υψώσει με το πνεύμα της αγάπης. Αλλά και τα πνευματικά κινήματα που ακολούθησαν των χρόνων της Αναγεννήσεως, καθώς και του 18ου και 19ου αιώνα, νοστάλγησαν τις αρχές του κλασικού ανθρωπισμού, με τον αναλλοίωτο πυρήνα του.

Σήμερα, που ο άνθρωπος υποβιβάζεται και γίνεται αντικείμενο, αριθμός, που πωλούνται και αγοράζονται οι υπαρκτικές του ανάγκες και τα ιδανικά του, αποτελεί κρισιμότατο χρέος του αιώνα μας να συνειδητοποιήσει η κοινότητα των επιστημόνων τον κίνδυνο και να αντιδράσει αποτελεσματικά, δαμάζοντας την τεχνοκρατία, μεταλλάσσοντας αποφασιστικά το υλιστικό υπόβαθρο της κοινωνίας και αποκαθιστώντας τον ανθρωπισμό ως απαραίτητη αξίωση του ανθρωπίνου όντος για κάθε εποχή. «Ο ανθρωπισμός», μας λέγει ο καθηγητής Τατάκης, «που θέλουμε να πραγματώσουμε, να έχει πάλι τόσο πλάτος και βάθος, ώστε να περιλάβει όλα τα έργα του ανθρώπου, βάζοντας το καθένα στη σωστή του θέση». H αναγέννηση, λοιπόν, αυτού του νέου ανθρωπισμού, που αξιώνουμε όλοι, συνιστά - όπως θα παρατηρούσε εύστοχα ο Erich Fromm - «μια αντίδραση στην απειλή εναντίον του ανθρώπου, μια απειλή που ολοένα μεγαλώνει».

Αυτός ο νέος ανθρωπισμός οφείλει να συμβιώσει και να λειτουργήσει αρμονικά με τη σύγχρονη, πολύμορφη και πολυδύναμη επιστήμη, και στο ηθικό και στο διανοητικό και στο υλικό πεδίο του σημερινού ανθρώπου. Διότι δεν απορρίπτει τον τεχνικό πολιτισμό με τις τεχνολογικές του κορυφώσεις, αλλά τον αξιοποιεί, τον προάγει, τον εξανθρωπίζει. H επιστήμη και η τεχνολογία οφείλουν να αποκαταστήσουν μια γόνιμη σύζευξη με τα κελεύσματα του ανθρωπισμού, ώστε να αντικρίσουν τον άνθρωπο ως ψυχοσωματικό ον.

Ενα τέτοιο συνειδητό αντίκρισμα σημαίνει πως ο τεχνολογικός πολιτισμός δεν βρίσκεται σε διάσταση με τον πνευματικό πολιτισμό, αλλά πως και οι δύο χρειάζονται, και οφείλουν, να συνεργασθούν για το καλό του ανθρώπου, του όντος, που βρίσκεται από καταβολής του κόσμου επικεφαλής της Δημιουργίας όλης. Συνειδητοποιώντας ο σύγχρονος επιστήμονας την άποψη αυτή, οφείλει να κατευθύνει την έρευνα και την όλη δράση του προς τη σταθερή προαγωγή και ανύψωση του ανθρώπου. Ετσι θα τον προφυλάξει και από την αλλοτρίωση, που τον οδηγεί στον οντολογικό του υποβιβασμό, και από τη μηχανοποίηση του βίου του και από τον υλιστικό του εναγκαλισμό, αποσαφηνίζοντας τους «συγκεχυμένους σκοπούς» των καιρών μας, κατά Αϊνστάιν, και επανατοποθετώντας, ως ύψιστο αίτημα της Ιστορίας, τον συνεχή εξανθρωπισμό του ανθρώπου. Διαφορετικά, η ζωή θα καταντήσει ένας διαρκής εφιάλτης...

Σάββατο, 25 Νοεμβρίου 2017

Θέα Αθηνά, «Ήμουν η Σοφία... μ' έδιωξαν..



"Είμαι η (θεϊκή) σοφία. Είναι δύσκολο για τους ανθρώπους, ακόμη και για τους καλύτερους να με αναγνωρίσουν αμέσως, με τους πέπλους που με σκεπάζουν και γιατί, σαν τον ουρανό, είμαι θύελλα συνάμα και γαλήνη. Αλλά εσύ, καλέ μου Άριε, με αναζήτησες πάντα και κάθε φορά που με συνάντησες, έβαλες τα δυνατά σου, με όλο σου το πνεύμα και όλη την καρδιά σου για να με αναγνωρίσεις.

Ό,τι έγραψες για μένα, ω ποιητή, είναι αληθινό. Η ελληνική μεγαλοφυία μ' έκανε να κατεβώ στη γη και την εγκατέλειψα όταν παρέδωσε το πνεύμα της. Οι βάρβαροι, που εισέβαλαν στον κόσμο της τάξεως που έδωσαν οι νόμοι μου, αγνοούσαν το μέτρο και την αρμονία. Η ομορφιά τούς προκαλούσε φόβο και τους φαινόταν σαν κάτι κακό. Βλέποντας πως ήμουν όμορφη, δεν πίστεψαν ότι ήμουν η Σοφία. Μ' έδιωξαν. Όταν, σκορπίζοντας μια νύχτα δέκα αιώνων, φάνηκε η αυγή της Αναγεννήσεως, ξανακατέβηκα στη γη. Επισκέφθηκα τους ανθρωπιστές και τους φιλόσοφους μέσα στα κελιά τους, όπου με πάθος φύλαγαν στο βάθος των συρταριών τους μερικά βιβλία, τους ζωγράφους και τους γλύπτες στα εργαστήριά τους, που δεν ήταν παρά φτωχικά μαγαζάκια τεχνιτών. Μερικοί προτίμησαν να καούν ζωντανοί, παρά να με απαρνηθούν. Άλλοι, όπως ο Έρασμος, διέφυγαν από τους ηλίθιους αντιπάλους τους με την ειρωνεία...

Από τότε, από τη στιγμή που η σκέψη, στα ανώτερα επίπεδά της, είναι ελεύθερη, είμαι ακατάπαυστα αντικείμενο σεβασμού των επιστημόνων, των καλλιτεχνών και των φιλοσόφων. Αλλά από σένα δέχθηκα την πιο τρυφερή και την πιο λιτή ίσως λατρεία. Από σένα και τις πιο αγνές και γεμάτες πίστη προσευχές. Πάνω στην ιερή μου Ακρόπολη, μπροστά στον ερειπωμένο Παρθενώνα μου, με χαιρέτησες με τα ωραιότερα λόγια που ειπώθηκαν ποτέ σ' αυτόν τον κόσμο, από την εποχή που οι μέλισσές μου απέθεταν το μέλι τους στα χείλη του Σοφοκλέους και του Πλάτωνος.


Οι αθάνατοι οφείλουν περισσότερα απ' όσα νομίζεται σ' αυτούς που τους λατρεύουν. Τους οφείλουν τη ζωή. Είναι κι αυτό ένα μυστήριο στο οποίο μυήθηκες. Οι θεοί παίρνουν την τροφή τους από τους ανθρώπους. Τρέφονται από τον καπνό που ανεβαίνει από το αίμα των θυσιών τους. Ξέρεις ότι αυτό σημαίνει πως η ουσία τους αποτελείται από όλες τις σκέψεις και απ’ όλα τα αισθήματα των ανθρώπων. Οι σπονδές των αγαθών ανθρώπων τρέφουν τους αγαθούς θεούς. Οι μαύρες θυσίες της άγνοιας και του μίσους παχαίνουν τους αγροίκους θεούς. Το έχεις πει: Οι θεοί δεν είναι πιο αθάνατοι από τους ίδιους τους ανθρώπους.

Υπάρχουν αυτοί που ζουν από δυο χιλιάδες χρόνια, βραχύβιοι αν συγκριθούν με τα χρόνια της γης, ή έστω της ανθρωπότητος, ελάχιστη και αδιόρατη στιγμή της ζωής του σύμπαντος. Σε δυο χιλιάδες χρόνια, οι φλογεροί ήλιοι που εκτοξεύονται στο διάστημα, δεν φαίνονται καν να έχουν μετακινηθεί.

Εγώ, η Παλλάς Αθηνά, η θεά με τα ανοιχτόχρωμα μάτια, σε σένα οφείλω το ότι ζω ακόμη. Αλλά ήταν λίγο πράγμα η παράταση της ζωής μου. Λυπάμαι τους θεούς που σέρνονται μέσα στους άχρωμους καπνούς ενός υπολείμματος λιβανιού, την χλωμή και θλιμμένη παρακμή τους. Μ' έκανες πιο όμορφη και πιο μεγάλη απ’ όσο ήμουν. Με έθρεψες με την δύναμή σου και με την ιδεολογία σου και δια μέσου εσού και αυτών που σου μοιάζουν, το πνεύμα μου πλάτυνε τόσο, ώστε να μπορεί να συμπεριλαμβάνει το σύμπαν του Κέπλερ και του Νεύτωνος... "

François Anatole Thibault *

Αναδημοσίευση από: pare-dose.net




* Ζακ Φρανσουά Τιμπό (François Anatole Thibault), 1844 – 1924,  Γάλλος μυθιστοριογράφος και κριτικός (Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 1921).



[Στο παραπάνω κείμενο  ο  Ζακ Φρανσουά Τιμπό  με ποιητικό λόγο,  καταδεικνύει διά της Παλλάδας Αθηνάς, θεάς της Σοφίας, το πως οι θιασώτες του Μεσαίωνα, τους οποίους αποκαλεί και βαρβάρους, εγκατέλειψαν την σοφία, το κάλος, την αρμονία και την μεγαλοφυΐα των αρχαίων Ελλήνων. Πως μετά από δέκα αιώνων σκοτάδι και με την Αναγέννηση που πρόβαλε, η σοφία επέστρεψε, και μεγεθύνει τόσο πολύ που περιέλαβε το Σύμπαν του Κέπλερ και του Νεύτωνα...]



Επιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος