Σάββατο, 20 Αυγούστου 2016

Η αποθέωση του Ολυμπιονίκη Διαγόρα του Ρόδιου, και των γιών του


Ο Διαγόρας είναι ένας από τους κορυφαίους πυγμάχους της αρχαιότητας. Ήταν ένας από τους λεγόμενους «περιοδονίκες», δηλαδή, είχε νικήσει σε όλους τους μεγάλους πανελλήνιους αγώνες (στα Ολύμπια, στα Πύθια, στα Ίσθμια και στα Νέμεα) καθώς και σε πολλούς τοπικούς αγώνες.

Οι αρχαίοι τον περιγράφουν πανύψηλο, γεροδεμένο καθώς και τίμιο και ευγενή. Αγωνιζόταν πάντα χωρίς να στρίβει ή να σκύβει, και χωρίς να αποφεύγει τα κτυπήματα του αντιπάλου του, για αυτό και οι Έλληνες τον αποκαλούσαν "ευθυμάχα". Μια φορά μάλιστα νίκησε "ακονιτί", δηλαδή χωρίς καν να αγωνιστεί, αφού ο αντίπαλος του δεν τόλμησε να εμφανιστεί στο στάδιο. Για όλα αυτά του τα χαρίσματα μάγευε τους θεατές και σύντομα θεωρήθηκε απ τους αρχαίους σύμβολο δύναμης και αρετής.

Ο μεγάλος ποιητής Πίνδαρος τον ύμνησε με τον "Έβδομο Ολυμπιόνικο" του, έναν από τους πιο εμπνευσμένους του επίνικους ύμνους, τον οποίο οι Ροδίτες είχαν χαράξει με χρυσά γράμματα στο ναό της Λινδίας Αθηνάς στη Ρόδο.

Ήταν ιδιαίτερα σημαντικό για έναν Ολυμπιονίκη να τιμηθεί με έναν ύμνο, και μάλιστα από έναν τόσο εξαιρετικό ποιητή. Έτσι το όνομά του, η γενιά του και τα κατορθώματα του, σε μορφή τραγουδιού, περνούσαν από στόμα σε στόμα σε όλους τους Έλληνες. Αποσπούσε τον πρωταθλητή από την ανωνυμία, τον ανύψωνε στη σφαίρα των ηρώων και των ημιθέων και διαιώνιζε τη μνήμη του στους αιώνες. Ήταν κάτι θεϊκό, αφού οι αθλητές αθλούνταν στο όνομα των θεών και γίνονταν σύμβολα ειρήνης, φιλίας, υγείας και πατριωτισμού, αφού ήταν οι αγαπημένοι των πατρίδων τους. Αλλά και πρότυπο μίμησης για τους υπόλοιπους Έλληνες.

Ο Διαγόρας έκανε πέντε παιδιά, το Δαμάγητο, τον Ακουσίλαο, το Δωριέα, την Καλλιπάτειρα και τη Φερενίκη. Όλοι οι γιοί του, αλλά αργότερα και οι εγγονοί του, ο Ευκλής και ο Πεισίροδος, αναδείχτηκαν πολλές φορές ολυμπιονίκες, είτε στην πυγμαχία είτε στο παγκράτιο. Τα αγάλματα όλων τους είχαν στηθεί στο ιερό της Ολυμπίας. Έτσι η οικογένειά του, οι Διαγορίδες, έμειναν στη μνήμη των ανθρώπων ως οικογένεια ολυμπιονικών.




Auguste Jean Baptiste Vinchon (French, 1789-1855), Diagoras of Rhodes Carried in Triumph by his Sons, 1814

Αφού όλη η ζωή του Διαγόρα συνδέθηκε άρρηκτα με τους αγωνιστικούς χώρους ίσως δεν ήταν τυχαίο που συνδέθηκε με αυτούς ακόμα και ο θάνατός του.

Σε προχωρημένη πλέον ηλικία ήταν παρών στην 83η Ολυμπία το 448 π.Χ. όταν οι γιοί του, Δαμάγητος και Ακουσίλαος, στέφθηκαν Ολυμπιονίκες στο παγκράτιο και την πυγμαχία. Όταν τα δυο παλικάρια μετά την νίκη τους μπήκαν στο στάδιο, περί τους 40.000 Έλληνες άρχισαν να τους επευφημούν με το περίφημο «τήνελα καλλίνικοι», να τους ραίνουν με άνθη και να περιμένουν να τους δουν να ξεκινούν το γύρο του θριάμβου. Όμως εκείνοι επιλέγουν διαφορετικό τρόπο για να επιδείξουν την αρετή τους. Πηγαίνουν κατευθείαν στον υπέργηρο πατέρα τους, βγάζουν τα στεφάνια της νίκης απ’ το κεφάλι τους και στεφανώνουν το θρύλο Διαγόρα.

Κατόπιν, ανεβάζουν το γέρο πατέρα τους στους ώμους τους και ξεκινούν το γύρο του θριάμβου τους, μέσα στις επευφημίες του πλήθους. Και τότε, μέσα από το πλήθος των φιλάθλων, ένας Σπαρτιάτης δεν κρατιέται και φωνάζει στον κατασυγκινημένο ασπρομάλλη Διαγόρα: «Κάτθανε Διαγόρα, ουκ εις Όλυμπον αναβήση» (Πέθανε Διαγόρα, μην περιμένεις να ανέβεις και στον Όλυμπο)! Θέλοντας με αυτόν τον τρόπο να πεί ότι ο Διαγόρας είχε αγγίξει πια το αποκορύφωμα της καταξίωσης και της υστεροφημίας… Όντας ο ίδιος Ολυμπιονίκης, όντας τα παιδιά του Ολυμπιονίκες… δεν υπήρχε άλλο τι να κατακτήσει! 

Και τότε ο Διαγόρας, εν μέσω των επευφημιών και πλήρης ευδαιμονίας άφησε την τελευταία του πνοή στους ώμους των γιων του. Και έτσι τελικά, ανέβηκε και στον Όλυμπο, κατάκτησε δηλαδή και την αθανασία, αφού εμείς σήμερα ακόμα τον αναφέρουμε και η ιστορία του ακόμα μας συγκινεί.


Eπιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος


Βεντούζες μια αρχαία μέθοδο θεραπείας





Οι βεντούζες είναι μια πανάρχαια θεραπευτική μέθοδος που βασίζεται στην εφαρμογή ποτηριών με θερμότητα στο δέρμα. Οι βεντούζες αποτελούν μια μέθοδο θεραπείας που βασίζεται στην δημιουργία μιας τοπικής απορροφητικής δύναμης εφαρμόζοντας στο δέρμα βάζα με κενό αέρος. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την ανάδυση προς την επιφάνεια βαθύτερων στρωμάτων στάσιμου Ki και αίματος και παθογόνου. Με αυτόν τον τρόπο επίσης μπορούν να αφαιρεθούν στάσιμες τοξίνες από το σώμα.

Στα προϊστορικά χρόνια, πριν τα αρχαιολογικά ευρήματα άρχισαν να υποστηρίζουν την χρήση των βεντούζων για θεραπευτικούς λόγους, οι άνθρωποι ανέπτυξαν την τέχνη του ρουφήγματος με το στόμα ή του τραβήγματος με τα δόντια ερεθιστικών ουσιών, δηλητηρίων και αγκαθιών.     

Στην προσπάθειά τους να βρουν εξηγήσεις πίσω από την ύπαρξη της υγείας και της ασθένειας ανέπτυξαν συστήματα στα οποία η ασθένεια και ο πόνος οφειλόταν σε «κακά πνεύματα» που εισχωρούσαν στο σώμα. Οι ανθρωπολόγοι έχουν ανακαλύψει πολλές πρακτικές κατά τις οποίες οι θεραπευτές ρουφούσα με το στόμα τους για να βγουν προς τα έξω και να φύγουν αυτές οι οντότητες.

Σιγά σιγά άρχισαν να δημιουργούνται μέθοδοι και εργαλεία για να γίνεται πιο αποτελεσματική απορρόφηση. Στην Ασσυρο - Βαβυλωνιακή αυτοκρατορία και αργότερα στην Ευρώπη, στην Ασία και στην Βόρεια Αμερική χρησιμοποιούσαν κούφια κέρατα ζώων που τα τοποθετούσαν πάνω στην πάσχουσα περιοχή, ρουφούσαν τον αέρα έξω από την σπασμένη κορυφή τους και στη συνέχεια σφράγιζαν την τρύπα στην κορυφή με μασημένο χόρτο.

Στα κείμενα του Ιπποκράτη μπορούμε να βρούμε τις πρώτες γραπτές αναφορές στις βεντούζες (καθαρτικά ή σικύες). Στον κλινικό του κατάλογο, ο Ιπποκράτης συνιστά τις βεντούζες μεταξύ άλλων, για την αντιμετώπιση της στηθάγχης και των διαταραχών του εμμηνορησιακού κύκλου. Ο Ιπποκράτης προτείνει οι βεντούζες να είναι μικρές σε διάμετρο, κωνικές σε σχήμα και ελαφρές, ακόμη και αν η ασθένεια για την οποία προορίζονται βρίσκεται βαθιά. Οι βεντούζες παρέμειναν σε όλη την Ευρώπη ως ένα βασικό θεραπευτικό μέσο. Πολλοί διάσημοι ιατροί όπως ο Παράκελσος (1493-1541) και ο Ambroise Pare (1509-1590) τις εφάρμοζαν.

Από το τέλος του 19ου αιώνα οι βεντούζες δέχτηκαν σκληρή κριτική από την ανερχόμενη ιατρική αδελφότητα. Σε αυτήν την περίοδο το νέο μοντέλο ιατρικής, στην προσπάθειά του να καθιερωθεί και να κυριαρχήσει, αφαιρεί το κύρος από κάθε προηγούμενη θεραπευτική παράδοση. Παρ όλα αυτά, τις τελευταίες δεκαετίες το ρεύμα αυτό έχει αλλάξει και η ανθρωπότητα ξανα – ανακαλύπτει την ουσία παλαιών θεραπευτικών παραδόσεων.

Στην Ελλάδα είναι αρκετά διαδεδομένες, ειδικά στα χωριά ως βασικός τρόπος αντιμετώπισης του κρυολογήματος και της γρίπης. Έχει επικρατήσει η άποψη ότι αν π.χ. «σου κόψει βεντούζες η γιαγιά, θα γίνεις περδίκι». Ο κλασικός τρόπος που εφαρμόζονται οι βεντούζες είναι με μικρά ή μεγάλα ποτήρια τα οποία θερμαίνονται με ένα φλεγόμενο πιρούνι στο οποίο έχει τοποθετηθεί βαμβάκι με οινόπνευμα (σαν στουπί). Αμέσως τοποθετούνται πάνω στο δέρμα, συνήθως στην πλάτη, με αποτέλεσμα το δέρμα να φουσκώνει. Αφού μείνουν για λίγα δευτερόλεπτα, αφαιρούνται και στη συνέχεια γίνεται μασάζ με οινόπνευμα ή αλοιφή τύπου βιξ. Πριν γίνει η εφαρμογή, το δέρμα πρέπει να έχει αλειφθεί με λάδι για είναι ομαλή η κίνηση.

Η αναρρόφηση που γίνεται με τα ποτήρια διεγείρει τη ροή, κυρίως του αίματος και της λέμφου, στην περιοχή όπου εφαρμόζεται. Με τον τρόπο αυτό κινητοποιείται το αίμα και η λέμφος σε επίπεδο δέρματος και μυικού ιστού τόσο στην περιοχή εφαρμογής της βεντούζας όσο και στις γειτονικές περιοχές από όπου αναρροφώνται. Αποτέλεσμα αυτού είναι η βελτίωση της αιμάτωσης και της οξυγόνωσης των τοπικών ιστών. Με βάση αυτή την αρχή οι βεντούζες χρησιμοποιούνται για τη χαλάρωση καταπονημένων μυών.

Συνοπτικά, λέγεται ότι οι βεντούζες έχουν θεραπευτικά αποτελέσματα γιατί:

-βελτιώνουν την ελεύθερη ροή του αίματος
-αφαιρούν τις τοξίνες από τον οργανισμό
-μειώνουν το οίδημα και τον πόνο
-λύνουν συμφύσεις
-ανακουφίζουν από ρευματικούς ή αρθριτικούς πόνους
-ανακουφίζουν το αναπνευστικό, ειδικά όταν υπάρχει βήχας, άσθμα και κρύωμα
-ανακουφίζουν από τους πόνους της περιόδου

Οι βεντούζες αντενδείκνυνται αν υπάρχει υψηλός πυρετός, έντονες κράμπες, αλλεργικές δερματικές αντιδράσεις, έλκη, σε περιοχές με πολύ λεπτή επιδερμίδα, στους μαστούς, στην περιοχή της κοιλιάς και της μέσης κατά την εγκυμοσύνη, πάνω από την καρδιά, πάνω από βασικά αιμοφόρα αγγεία, σε ανθρώπους ιδιαίτερα ευαίσθητους σε αιματώματα, σε περιοχές που ακόμη είναι ορατά σημάδια από προηγούμενες βεντούζες κ.α.

Προσοχή: Μην επιχειρήσετε να ρίξετε βεντούζες σε κάποιον αν δεν ξέρετε πως γίνεται ή να δεχθείτε να σας το κάνει κάποιος που δεν εμπιστεύεστε, καθώς υπάρχει κίνδυνος για την υγεία, τόσο από τη διαδικασία, όσο και από την κακή χρήση των εύφλεκτων υλικών που απαιτούνται.

Σύνθεση κύρια πηγή από εδώ

Eπιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος



Σάββατο, 13 Αυγούστου 2016

Ο Αρκάς Λυκάων, οι θυσίες βρεφών και η λατρεία του Δία




Η ανακάλυψη της ανδρικής ταφής στο μέσον του βωμού του Διός στο Λύκαιον Όρος, μάς φέρνει στον νου μύθους περί ανθρωποθυσιών από την αρχαία Ελλάδα με έναν από τους γνωστότερους να είναι η θυσία της Ιφιγένειας στην Αυλίδα, προκειμένου να πλεύσει ούριος άνεμος και να αποπλεύσει ο στόλος προς την Τροία. Υπάρχουν και άλλοι ανάλογοι μύθοι, όπως του Ταντάλου, αλλά και ο μύθος του Λυκάωνα, που ήταν βασιλιάς της περιοχής.

Η μορφή του Λυκάωνα, του μυθικού αναμορφωτή της προϊστορικής Αρκαδίας, δεσπόζει στην αρκαδική κοσμογονία. Ήταν γιος του Πελασγού και της κόρης του Ωκεανού,  Μελίβοιας, ενώ κατ’ άλλους, της  Νύμφης Κυλλήνης.

«Τούτου και της Ωκεναού θυγατρός Μελιβοίας ή καθάπερ άλλοι λέγουσιν Νύμφης Κυλλήνης, παις Λυκάων εγένετο».

Το όνομά του πιθανώς προέρχεται από τη ρίζα -λυκ, που σήμαινε φως, δηλαδή ήταν φωτισμένος. Θεωρήθηκε ριζικός αναμορφωτής του τόπου του, καθώς έμαθε στους Αρκάδες που μέχρι τότε ζούσαν σε ημιάγρια κατάσταση, να κατασκευάζουν καλύβες, να ντύνονται με δέρματα ζώων και γενικά τους δίδαξε τον πολιτισμό. Εισήγαγε στην περιοχή και τον αθλητισμό, καθιερώνοντας τα Λύκαια, αθλητικούς και μουσικούς αγώνες, αφιερωμένους στον Δία και στον Πάνα. Πρόκειται πιθανότατα για τους πρώτους θεσπισμένους αγώνες στην αρχαία Ελλάδα. Επίσης, έχτισε την Λυκόσουρα, πάνω στο Λύκαιο, την  οποία περιγράφει ο Παυσανίας ως ακολούθως: «η Λυκοσούρα είναι η παλιότερη από όλες τις πόλεις , που υπάρχουν στην ηπειρωτική χώρα στα νησιά. Ήταν η πρώτη πόλη που είδε το φως του ήλιου και από αυτήν έμαθαν οι άλλοι να κτίζουν πόλεις»

Κατά το μύθο, ο Λυκάων  απέκτησε πενήντα γιους και μόλις μία κόρη, την Καλλιστώ.

Προσπάθησε να φέρει την ισόρροπη ανάπτυξη του βασιλείου του , δίνοντας εντολή στους γιους του, να φτιάξουν πόλεις σε όλη την Αρκαδία, όπου ήθελε ο καθένας από αυτούς, οι οποίες κατά κανόνα πήραν το όνομά τους.

Για το τέλος του, έχουν διατυπωθεί αρκετές παραδόσεις, συνδυασμένες τόσο με ιστορικά όσο και μυθικά ή συμβολικά στοιχεία.

Κατά το μύθο, τελώντας την ιδιαίτερη μυστικιστική λατρεία στο Λύκαιο όρος, καταλαμβανόμενος προφανώς από ιερή μανία, πρόσφερε θυσία προς το Δία, ένα βρέφος για να τον εντυπωσιάσει και να τον ευχαριστήσει. Ο Δίας εξοργίστηκε και τον μεταμόρφωσε σε λύκο.


Σύμφωνα με άλλους μύθους, ο  θέλοντας να κάνει το λαό του δίκαιο, ισχυριζόταν   ότι είχε την εμπιστοσύνη του Δία και ότι ο πατέρας των θεών τον επισκεπτόταν συχνά με τη μορφή απλού θνητού και έπαιρνε από αυτόν πληροφορίες σχετικά με τη διαγωγή των Αρκάδων. Οι γιοι του βασιλιά,  δυσπιστούσαν για την ειλικρίνεια  του πατέρα τους και προκειμένου να βεβαιωθούν για τους ισχυρισμούς του, την ώρα της θυσίας προς τον Δία, ανακάτεψαν τις σάρκες του προς θυσία ζώου και σάρκες ενός παιδιού που είχαν σκοτώσει για το σκοπό αυτό.

Ο Δίας πράγματι τους επισκέφθηκε εκείνη τη μέρα και όταν ανακάλυψε το ανοσιούργημά τους, αναποδογύρισε το βωμό και τους κατακεραύνωσε όλους.

Ο Απολλόδωρος αναφέρει ότι οι γιοι του Λυκάωνα είχαν ξεπεράσει κάθε ανθρώπινο μέτρο σε ασέβεια  και αλαζονεία και ο Δίας, θέλοντας να έχει προσωπική αντίληψη για τη διαγωγή τους, τους επισκέφθηκε με τη μορφή ενός απλού μεροκαματιάρη. Εκείνοι τον  φιλοξενούν και σφάζοντας ένα ντόπιο παιδάκι, ανακάτεψαν τα σπλάχνα του με τα σπλάχνα της θυσίας, τα οποία και του παρέθεσαν ως γεύμα, με παρακίνηση του μεγαλύτερου αδερφού τους, του Μαίναλου.

Τότε ο Δίας πήρε τη θεϊκή του μορφή και εξοργισμένος, αναποδογύρισε το τραπέζι. Ο τόπος από τότε ονομάστηκε Τραπεζούς  και ταυτόχρονα κατακεραύνωσε τον Λυκάωνα και όλους του τους γιους, εκτός από τον Νύκτιμο, γιατί πρόφτασε η Γη, η οποία πιάνοντας το δεξί χέρι του Δία, γαλήνεψε την οργή του.

Ίσως λοιπόν οι τοπικοί θρύλοι και μύθοι της προϊστορικής Αρκαδίας, υποκρύπτουν στοιχεία ανθρωποθυσιών κατά τη διάρκεια λατρείας του Δία αλλά και στοιχεία κολασμού από το Δία σε όσους ιερείς διαπράττουν την ύβριν αυτής της μορφής.

Πάντως, λυκάνθρωποι ονομάζονταν οι μύστες οι οποίοι προφανώς έφεραν τομάρια λύκων συμβολικά για να τονίσουν  σημασία των τελετών που πρωτοστατούσαν. Οι αμύητοι τους έβλεπαν ως ανθρώπους – λύκους.

Κατά τον Πλούταρχο («Περί δεισιδαιμονίας»), είναι πολύ πιθανό η φήμη περί ανθρωποθυσιών στα βουνά της Αρκαδίας να εξαπλώθηκε με σκοπό την διαφύλαξη της ιερότητας των μυστηρίων τόσο από τους αμύητους όσο και από τους βέβηλους.

Πηγή: Αντ. Καρατάσου, Liberal


Eπιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος

Θεραπεία στα αρχαία Ασκληπειεία.

Ο Αμυνος και μια κνήμη με κιρσό. Αναθηματικό ανάγλυφο (αρχές του 4ου αιώνα π.χ.) του Λυσιμαχίδη. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Αυτό είναι το τυπίο μου (1) στο θεό Ασκληπιό και την Υγιεία. Μικρό τυπίο για τη μεγάλη ευγνωμοσύνη μου που έπιασα παιδί, όμως. Του χρόνου θα φέρω μεγαλύτερο, ίσαμε το μπόι μου, αν βρω, να σαν το πόδι του Λυσιμαχίδη του Αχαρνέα. Και αν δε βρω έτοιμο, θα παραγγείλω! Να σκάσει η Θρασυβούλη και οι άλλες οι φαρμακόγλωσσες που με λέγανε για χρόνια στείρα και άχρηστη! 

Και ο άνδρας μου που δε με ήθελε πια, και όταν πλάγιαζε μαζί μου έκανε τη δουλειά γρήγορα, σχεδόν μηχανικά, και πολλές φορές αποκοιμιόταν...

Δέκα χρόνια παντρεμένη. Παιδί δεν έκανα. Πόσα δάκρυα, πόσος πόνος, πόση απελπισία...γιατί να μην έχω ένα αγοράκι και γω; Ή έστω ένα κορίτσι να καρπίσει η μήτρα μου...

Ο Ασκληπιός και η Υγιεία (2) με έσωσαν από τούτη τη στυγερή νόσο (3). Και η απόφασή μου να πάω στο ιερό να εκλιπαρήσω για τη γιατρειά μου. Ο άνδρας μου το δέχτηκε βαριεστημένα, δεν πίστευε, αλλά μου έδωσε συνοδεία τη δούλη μου τη Γλαύκη να πάμε μαζί.

Πήρα τρία πάλλευκα αρνιά για τη θυσία στο βωμό, δύο αργυρά κύπελλα και μια φιάλη, προσφορά στους θεραπευτές θεούς, μαζί με τη μεγάλη πίστη μου και την ανέσπερη ελπίδα για την ίαση.

Πλύθηκα και καθαρίστηκα καλά στο ιερό νερό της πηγής, ψιθύρισα γονατιστή τα ιερά λόγια μπροστά στο θεό και την κόρη του, σήκωσα το δεξί μου χέρι (4) και μέθυσα απ' το θυμίαμα στο φως των λυχναριών. Ύστερα, ξάπλωσα σε κλίνη στρωμένη με δέρμα ζώου στην άκρη της στοάς δίπλα στο άβατο (5). Άλλος χώρος δεν υπήρχε. Ήταν πολλοί οι άρρωστοι και το Καταγώγειο (6) γεμάτο...

πλάκα με γυναικεία γεννητικά όργανα

Κοιμόμουν, δεν κοιμόμουν, ονειρευόμουν ή ήμουν ξυπνητή; Δεν ξέρω. Σα να μου φάνηκε πώς με πλησίασε ο γενειοφόρος θεός στηριγμένος στο μπαστούνι του και πίσω του μια γυναίκα πανέμορφη κρατούσε ένα φίδι. Φοβήθηκα το φίδι και αναπήδησα. Μα ο θεός μου έγνευσε να ησυχάσω. Και τότε κείνο με πλησίασε αργά, τυλίχτηκε γύρω μου και με δάγκωσε απαλά στην κοιλιά. Δεν ένιωσα πόνο, μόνο ένα γλυκό μούδιασμα που απλώθηκε σε όλα τα μέλη μου, μια γλυκιά ζάλη, λυσιμελής απέμεινα.....

Σε εννιά μήνες γέννησα παιδί. Το αγόρι μου, τον Εύβουλο!!! Θεοί μου, ω θεοί θεραπευτές, σε σας χρωστώ την ευτυχία μου!!! Είθε να πίστευαν όλοι οι ασθενείς σε σας!

------------------------

1. τυπίο- τυπία= παρόμοια με τα σημερινά, τάματα που αφήνουν οι προσκυνη­τές στην Παναγία της Τήνου, σε αναγνώριση κά­ποιου θαύματός της. Οι ασθενείς μπορούσαν να προμηθευτούν τα τυπία στα μικρομάγαζα που υπήρχαν για το σκοπό αυτό γύρω από το ιερό-θεραπευτήριο.
(2) Ο Ασκληπιός είχε δύο γιους, τους Μαχάονα και Ποδαλείριο και τρεις κόρες, Ιασώ, Ακεσώ και Πανάκεια. Η Υγιεία αναφέρεται και ως κόρη και ως γυναίκα του Ασκληπιού.
(3) ομηρική φράση.
(4) κίνηση ικεσίας.
(5) άβατο= ο ιερός χώρος του ναού.
(6) Καταγώγειο= στα ιερά του Ασκληπιού (Ασκληπιεία) ήταν ξενώνας με πολλά δωμάτια, όπου έβρι­σκαν κατάλυμα πανηγυριστές ή άλλοι ικέτες, οι οποίοι περίμεναν τη σειρά τους να κοιμηθούν στην ονειρογόνο γειτνίαση του ναού.

Επιλογές από εδώ . 

Eπιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος

Τετάρτη, 10 Αυγούστου 2016

Η αλληγορία της ιστορίας του Πολύφημου και του Οδυσσέα (Λιαντίνης)

Cyclops Polyphemus. Marble head (2nd BCE) Museum of Fine Arts, Boston, USA

Καθότανε κάποτε η μεριμνά και έπλαθε ένα αγαλματάκι από πυλό , ώσπου εμφανίστηκε ο Δίας και τότε η μεριμνά παρακάλεσε τον θεό τον θεών να φυσήξει για να του δώσει ζωή και σαν αντάλλαγμα αυτό να τον προσκυνάει …

-Μετά χαράς,, της απαντάει ο Δίας. Πιάνει , φυσάει τη λάσπη.

Κι αμέσως το πλάσμα ζωντάνεψε. Καθόντανε κι οι δύο, και χαίρουνταν το έργο τους.

-Και πώς να το βαφτίσουμε; ρωτά η Μέριμνα. Λέω να του δώσω τ' όνομα μου.  Εγώ δεν τό 'πλασα;

-Όχι, λέει ι ο Δίας. Το δικό μου τ' όνομα θα δώσουμε. Γιατί εγώ του φύσηξα ζωή.
Έτσι, πιάστηκαν οι δύο θεοί, και τράβαγαν, ο ένας από δω ο άλλος από κει. Δεν έβρισκαν την άκρη Τότε σηκώνεται από τα χώματα η Γη, η Humus, και με το στόμα του Κρόνου, δικάζει, και δίνει τη λύση.

- Ούτε το δικό σου, ούτε το δικό σου. Το δικό μου όνομα θα λάβει, εδίκασε. Εσύ, Μέριμνα, που τό 'πλασες, θα το δυναστεύεις και θα το κατέχεις σε όλη του τη ζωή. Εσύ, Δία, που τού 'δωσες ζωή και γνώση, θα το οδηγάς και θα πλουταίνεις το μυαλό του. Για να σε δοξάζει, και να σε σέβεται. Κι όταν θα πεθαίνει, η πνοή του θα γυρίζει σε σένα. Το όνομα όμως θα το λάβει από μένα. Γιατί από δικά μου στοιχεία συντελέστηκε.. Και σαν στερέψει ο χρόνος που του ορίστηκε , πάλι σε μένα θα ξαναγυρίζει. Από μένα λοιπόν, τη Humus, θα το φωνάξουμε homo. Που πάει να ειπεί άνθρωπος.

Ο Μαρτίνος Χάιντεγγερ, ο δάσκαλος του Σαρτρ, ο πιο γνήσιος από τους πέντε φιλοσόφους της Φιλοσοφίας της Ύπαρξης, είναι ο κατεξοχήν φιλόσοφος που είδε τους ανθρώπους στη σχέση τους με τη μέριμνα. Και με βάση τη σχέση του κάθε ανθρώπου με τη μέριμνα, τους διαιρεί σε δύο κατηγορίες. Η μια κατηγορία είναι οι Πλείστοι. Είναι αυτοί που τους έχει απορροφήσει η μέριμνα. Την κατηγορία αυτή ο Χάιντεγγερ την ονομάζει Ο δημώδης υποστασιακός τύπος, ή το Man. Η λέξη man στη γερμανική γλώσσα είναι αόριστη αντωνυμία και σημαίνει τις, κάποιος.

Η δεύτερη κατηγορία είναι οι Ελάχιστοι. Ποσοστό ένας στους μύριους ή ένας στις εκατό μυριάδες. Είναι εκείνοι που ο καημός και το μεράκι τους για τον άνθρωπο και τη μοίρα του τους απορροφά σε τέτοιο βαθμό, ώστε αντιστρέφοντας το σχήμα ζουν έξω από τη μέριμνα και την οντολογική λήθη. Ζουν, δηλαδή, μέσα στην αλήθεια της ύπαρξης. Ετούτοι, οι δεύτεροι, ζουν και τους δέρνει μια τρέλα ιερή. Βασανίζουνται, υποφέρνουν, αγωνιούν. 

Βοούν μόνοι τους στην ερημιά, στα άγρια μεσάνυχτα, στις από-γκρεμνες σπηλιές του τί είναι; και στις κώχες του τί πρέπει; Είναι η φυσική σχιζοφρένεια της μεγαλοφυίας.

Η πρώτη κατηγορία, το man που σημαίνει κάποιος, σημαίνει και κανείς. Λέμε λ.χ. την πρόταση: ημπορεί να ειπεί κάποιος ότι η ζωή είναι έμορφη. Αλλά την ίδια πρόταση τη λέμε κι έτσι: ημπορεί να ειπεί κανείς ότι η ζωή είναι όμορφη. Επομένως το man, το κάποιος του Χάιντεγγερ, είναι και το κανένας. Αυτή είναι η έννοια ότι ζούμε στην οντολογική λήθη, ότι ζούμε αλλά δεν υπάρχουμε. Ότι είμαστε ο κανένας.

Όταν ο Οδυσσέας έφτασε στο νησί του κύκλωπα Πολύφημου, έμελλε να ζήσει μια περιπέτεια φρίκης που δεν είχε το όμοιο της.

Καθότανε και κοίταζε ετούτον το θηριάνθρωπο, πού 'χε στη μέση το κούτελο ένα μάτι σα μαύρο φεγγάρι σαν είδε σε λίγο το γιγάντιο εκτόπισμα ν' αρπάζει τα συντρόφια του δύο δύο, να τα χτυπά στην πέτρα σαν κουτάβια, να συντρίβουνται και να καταρρέουν τα κόκαλα τους με το σαλαγητό σπιτιού που θρουβαλιάζεται συθέμελο- σαν είδε να ρουφάει από το σπασμένο κρανίο τα μυαλά τους, σα νά 'πινε το γάλα καρύδας, τότε... 

Ε' τότε ήταν που του λύθηκαν τα μέλη. Χέρια, πόδια, μυαλό, γλώσσα, νεύρα, τά 'χασε ούλα. Και τα δόντια του να χτυπάνε σα βουρλισμένα κρόταλα.

- Τωώρα... βατάρισε. Τώρα ούτε η Αθηνά δε με σώνει. Ζάρωσε απόμακρα, καθότανε, και περίμενε χωρίς να περιμένει. Ποσειδώνα μου, η χάρη σου. Τι πήγες και γέννησες , τραύλισε.

Με ποια δράκαινα έσμιξες και τό 'καμες ετούτο το αμπλάκημα; Ετούτο το κολοσσαίον πανικού; Εκοίταζε πολλή ώρα, και συλλογιότανε πάλι.  Κι ακούς εκεί; Να τονε λένε Πολύφημο! Εξακουστό, δηλαδή, και φημισμένο στο ντουνιά. Αυτό δεν είναι όνομα, μπόγια μου. Αυτό είναι ο ανθός των ονομάτων. Σαν όλους τους δοξασμένους ανθρώπους της εποχής μου. Που τους ακούει ο κόσμος στα ράδια και στις εφημερίδες. Το όνομα του είναι τίτλος και κατάθεση της φήμης και της δόξας.

Ετότες ήταν που βρήκε το δικό του όνομα. Από ψυχολογία φόβου και εναντίωσης τού 'ρθε η έμπνευση για το δικό του όνομα, που θά 'λεγε στον Κύκλωπα, εάν τον ερωτούσε. Αφού αυτός είναι το άπαντο της φήμης, εγώ θα είμαι το τίποτα .
Εκεί τον εξεχώρισε ο Κύκλωπας ανάμεσα στο παραλοϊ-σμένο κοπάδι των συντρόφων του. Και τον ερώτησε:

- Και πώς σε λένε εσένα, λεβέντη μου; Πού 'σαι και τσιρβελής.

Ο Οδυσσέας μάτιασε καρσί το χαλκωματένιο ταψί της μουσούδας του Κύκλωπα και αποκρίθηκε.

- Κανένα. Κανένα με φωνάζουνε, Κύκλωπα, η μάνα κι ο πατέρας μου, κι όλοι μου οι σύντροφοι.Ούτις εμοί γ' όνομα. Οντιν δέ με κικλήσκουσι μήτηρ ήδε πατήρ ήδ' άλλοι πάντες εταίροι.

Ο Κύκλωπας εγέλασε με τη σαγόνα, με τις πλάτες, και με την παραυτίδα του. Όνομα και τούτο. Ακούς Κανένας! Μα κι ο βλάκας στους βλάκες να ήσουνε, καημένε, κι ο βασιλιάς των ποντικών, θά 'χες ένα όνομα της προκοπής.
Ύστερα τα πράγματα επήρανε κατεβασιά ορυμαγδού. Ο Οδυσσέας έβλεπε και μέτραε. Μια βραδυά δύο σύντροφοι. Δύο βραδιές τέσσερες σύντροφοι. Τρεις βραδιές έξι σύντροφοι

Τότες ήρθε ο καιρός, για να μπει στο μυαλό του η Αθηνά. Ο καιρός, με την έννοια που το λέγανε οι Έλληνες. Η κατάλληλη στιγμή, που αλίμονο σου αν την αφήκεις και προσπεράσει.

Κουβαλάει το δυνατό κρασί από τα ασκιά
μεθάει κουνουπίδιτον Κύκλωπα- περιμένει να βουλιάξει στον υδράργυρο του ύπνου-ξύνει με το μπαλταδάκι κοφτερά τη μύτη του παλουκιού τιπαλούκι, δηλαδή, αυτό ήταν ολόκληρο κατάρτι- και ύστερα το καίει στη φωτιά. Κι όταν ο Πολύφημος ξερνοβολά και ροχαλίζει, σα να κατρακυλάνε στη ροβόλα δέντρα ξεριζωμένα και χαλικωσιές, του το μπήγει στο μάτι μ' ένα ουααά! που το παλούκι έφτασε ως το μυαλό.

Έτσι έκαμε τον κόκλη καίκο. Το μονόφθαλμο τυφλό. Ο Οδυσσέας δύο λιθοπέτια μακρυά, καβάλα στο καράβι του, σα νά 'τανε καβάλα στην ευνή της Κίρκης, γυρίζει και κοιτάει στο νησί.

Εεεέ, Πολύφημε. Άτσαλε και χάχα! Αν σε ρωτήσουνε ποτές ,ποιος σου πούλησε την άγρια τυφλομάρα στο φεγγί σου, που ένατό 'χες και κείνο όρτσα, να τους ειπείς ο Οδυσσέας. Ο γιος- τουΛαέρτη. Την περιπέτεια την άρχισε ο Κανένας και την ετελείωσε ο Οδυσσέας.



Η ιστορία αυτή στο νησί του Κύκλωπα είναι η ζωή του καθένα μας. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, ο κάθε άνθρωπος του μέλεται να ζήσει τη δική του Κυκλώπεια. Είτε στο ρόλο του Οδυσσέα, είτε στο ρόλο των συντρόφων. Όχι βέβαια του Κύκλωπα. Γιατί ο Κύκλωπας είναι ο λόγος της φύσης και ο ορισμός της μοίρας μας.

Ξεκινάμε τη ζωή μας ανυπόστατοι, αδοκίμαστοι, ανύπαρκτοι, ανώνυμοι. Ξεκινάμε μέσα στην οντολογική λήθη, και μέσα στην αδιαφανή ομίχλη της μέριμνας. Αυτή μας παλεύει, να μη δέσουμε δεσμούς συναγωγούς φιλίας με τη βαθύτερη ουσία της ύπαρξης μας...

Ο καθένας μας ξεκινά με το όνομα Κανένας. Αν ξεφύγουμε ετούτη την πανίσχυρη βαρυτική δύναμη, που μας τη φόρτωσαν οι θεοί, ο Δίας η Μέριμνα η Γη, φενάκη και δόλωμα, για να μη νιώθουμε άκοπα και χάρισμα το πολύτιμο νόημα της ίδιας της ζωής μας.

Αν φτάσουμε να πληρώσουμε το ακριβό λύτρο που αξιώνει η φύση και η ουσία της ανθρώπινης μοίρας μας. Αν αλλάξουμε το μουσικό μας τρόπο, πηδώντας από τον απλοϊκά υποστασιακό στον αυθεντικά υπαρκτικό άνθρωπο, από τη φλογέρα του βοσκού στο φλάουτο του Μότσαρτ (Zauberflote), από το Man στην Existenz, από το Ουτις στο Οδυσσέας.

Αν  γίνει να κινήσουμε λειτουργικά τη διαλεκτική μας σχέση με το πρόβλημα της ουσίας και του βάθους της ζωής μας. Αν περπατήσουμε το βραχύ μας βίο έξυπνοι και εγρήγοροι, και όχι κοιμισμένοι και νεκροί που σαλαγιούνται σαν πρόβατα στο Γιοφύρι της Λόντρας ή στην οδό Πανεπιστημίου, τότες έχουμε νικήσει το φοβερό Κύκλωπα και τη φυλακή της σπηλιάς του. Ελαξουργήσαμε την άμορφη και άσχημη πέτρα του Κανένας, και μέσα από το σκοτάδι της ανεβάσαμε στο φως τον άνθρωπο με όνομα...


Απόσπασμα από το βιβλίο ΓΚΕΜΜΑ του Δ. Λιαντίνη

Eπιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος



Δευτέρα, 8 Αυγούστου 2016

Θησέας ερμηνευτική προσέγγιση του μύθου





Ο Θησέας σαν μυθικό πρόσωπο έγινε δίπλα στον Ηρακλή ένας από τους πιο μεγάλους ήρωες της αρχαιότητας. Η καταγωγή του όμως δεν είναι ξεκαθαρισμένη. Κατ' άλλους πρόκειται για Λαπίθη ήρωα που αργότερα μεταφέρθηκε από τη Θεσσαλία στην Αττική και κατ' άλλους πρόκειται για Τροιζήνιο ήρωα γιατί στην Τροιζήνα αναφέρεται ότι γεννήθηκε και μεγάλωσε και πολλά τοπωνύμια τον δένουν μαζί της. Η Τροιζήνα όμως
ήταν ιωνική πόλη. Έτσι μάλλον υπερισχύει η άποψη ότι πρόκειται για Ίωνα ήρωα αφού είναι συνδεδεμένος και με την Αττική από πολύ παλιά. Οι γενεαλογικοί κατάλογοι των επικών τον τοποθετούν μια γενιά πριν από τα τρωικά.

Αργότερα οι Αθηναίοι θέλοντας να έχουν έναν σημαντικό ήρωα πλάι στο μύθο του Ηρακλή συνέδεσαν το μύθο του Θησέα με την ιστορική παράδοση της Αθήνας. Έγινε συνοικιστής, πρώτος δημοκρατικός ηγέτης και μαζί με τον Ηρακλή ο ήρωας που απάλλαξε τη χώρα από τους κακοποιούς.

Πολλές φορές συμβαίνει οι μεγάλοι ήρωες να έχουν δυο πατέρες ένα θεό και ένα θνητό. Για να εξηγήσουν τη διπλή πατρότητα οι πηγές μας δοκιμάζουν διάφορες λύσεις: ο θεός είναι ο πραγματικός πατέρας και ο θνητός είναι ο θετός, μόνο επειδή η μητέρα του ήρωα που χάρηκε τον έρωτα του θεού ήταν ήδη παντρεμένη, ή επειδή το ίδιο βράδυ βρέθηκε και με τους δύο.

Στην πραγματικότητα το πιο πιθανό είναι ότι τη διπλή πατρότητα την προκάλεσε η επιθυμία να παρουσιάσουν ένα σημαντικό ήρωα, που ο θνητός πατέρας του ήταν ήδη γνωστός, ως γόνο θεού. Δεν αποκλείεται να έχουμε την προσπάθεια να συμβιβαστούν δυο ανεξάρτητες αρχικές παραδόσεις. Δεν αποκλείεται ακόμη ο θνητός πατέρας να ήταν στην αρχή τοπικός θεός που αργότερα υποβιβάστηκε σε ήρωα.

Ο Θησέας ενώ είναι παιδί ακόμα κάνει κιόλας τον πρώτο του άθλο. Σηκώνει το βράχο που ο πατέρας του από κάτω είχε κρύψει τα σημάδια της αναγνώρισης –το σπαθί, όπλο του ήρωα αγωνιστή του πνεύματος και τα σανδάλια, που ρόλος τους είναι να προστατέψουν το πόδι σύμβολο της ψυχής- ώστε να αποδείξει ότι είναι αρκετά δυνατός ώστε να τα βγάλει πέρα και στο δύσκολο ταξίδι που τον περίμενε. Άλλωστε όλοι οι αγαθοποιοί ήρωες δοκιμάζονται για τις σωματικές ή πνευματικές τους δυνάμεις από πολύ μικροί. Η ερώτηση που τίθεται είναι γιατί ο Αιγέας έκρυψε τα πέδιλα και το σπαθί του κάτω από το βράχο. Αν σήμερα επισκεφτούμε την Πελοπόννησο θα θαυμάσουμε τα γνωστά σε όλους μας `Κυκλώπεια' τείχη. Ακόμα και σήμερα προκαλεί το θαυμασμό μας το πώς οι άνθρωποι εκείνης της εποχής κατάφεραν να μετακινήσουν τόσο μεγάλους βράχους και να τους τοποθετήσουν τον ένα πάνω στον άλλο, ενώ δεν είχαν ανακαλύψει τους μοχλούς. Ανατρέχοντας λοιπόν σ' αυτή την εποχή είναι εύκολο να εξηγήσουμε την επιλογή του Αιγέα.

Το ακατόρθωτο και το υπεράνθρωπο έπρεπε να είναι έργο ήρωα στα μάτια του απλού λαού. Έτσι ο Θησέας καταφέρνοντας κάτι τόσο δύσκολο και χωρίς τη βοήθεια άλλου αποδεικνύει την αξία του και το μεγαλείο της γενιάς του. Αποδεικνύει ότι είναι γεννημένος για τα μεγάλα έργα και ότι θα είναι άξιος των προσδοκιών της καταγωγής του.

Διαλέγει να ακολουθήσει το δύσκολο δρόμο της ξηράς, αντί για εκείνο της θάλασσας, που είναι γεμάτος κακοποιούς, όπως κάποτε ο Ηρακλής αποφάσισε να διαλέξει το δρόμο της Αρετής που ήταν γεμάτος δυσκολίες και βάσανα από το δρόμο της Κακίας που είναι ο εύκολος δρόμος για την εφήμερη δόξα και ευημερία. Για να εξαιρεθεί όμως η αρετή έχει απόλυτη ανάγκη να αντιμετωπίσει την κακία. Πώς αλλιώς ο Θησέας αλλά και ο Ηρακλής θα ήταν ευεργέτες των ανθρώπων αν δεν είχε πλαστεί η σειρά των κακοποιών που εξαφάνισαν;

Το ταξίδι του Θησέα από την Τροιζήνα στην Αθήνα συμβολίζει το πέρασμα του νέου από την εφηβεία στην ενηλικίωση. Ο νέος παρουσιάζεται παρορμητικός όπως άλλωστε και κάθε παιδί στα δεκαέξι του χρόνια. Με τον ενθουσιασμό της νεότητάς του και σίγουρα παθιασμένος και σίγουρος για τον εαυτό του και τις δυνάμεις του οδηγείται στην απόφαση του ταξιδιού από την ξηρά. Άλλωστε και μερικές από τις μετέπειτα πράξεις του μας δείχνουν το παρορμητικό της ηλικίας του. Το ταξίδι που ήταν γεμάτο κακοποιούς και ήταν δύσκολο να φτάσει στο τέλος του είναι αντίστοιχα το δύσκολο ταξίδι του έφηβου για να φτάσει στην ενηλικίωση και στην ωριμότητα των σκέψεων και των πράξεων του. Όπως ο Θησέας είχε να αντιμετωπίσει όλους αυτούς τους κακοποιούς για να φτάσει στο στόχο του που ήταν η Αθήνα και η αναγνώριση του πατέρα έτσι και ο κάθε έφηβος έχει να αντιμετωπίσει πολλούς σκοπέλους ώσπου να φτάσει στο επίπεδο της ωρίμανσης.

Οι ίδιοι οι άθλοι του Θησέα και η συνάντηση με τους κακοποιούς έχουν ερμηνευτική αξία. Ο κάθε ένας από τους περίφημους κακοποιούς συμβολίζει και κάτι διαφορετικό.Έτσι ο Περιφήτης γιος του Ήφαιστου είναι ίσως η προσωποποίηση του θυελλώδους σύννεφου και του κεραυνού που πέφτει εναντίον των ανθρώπων.

Ο Σίνης μπορεί να είναι ο θυελλώδης άνεμος, ο τυφώνας που με την καταστροφική του δύναμη σπάει τα δέντρα. Ο Σκίρωνας είναι οι σφοδροί άνεμοι που έκαναν το δρόμο πολύ δύσκολο αφού ήταν απότομα λαξευμένος. Εξάλλου και σήμερα το σημείο όπου βρίσκεται η Κακιά Σκάλα είναι εξαιρετικά επικίνδυνο για τους οδηγούς .

Ο Προκρούστης ίσως είναι το τέρας της καταιγίδας . Η Φαία είναι ο ορμητικός χείμαρρος ο οποίος κατακλύζει και καταστρέφει. Το στοιχείο του  γριογούρουνου το συναντούμε και στους μύθους του βορρά. Εκεί υπάρχει ο θεός Βόδαμ, θεός της καταιγίδας που έχει μαζί του ένα αγριογούρουνο. Στις ελληνικές δοξασίες για τον
περιηγητή και το θαλασσοπόρο το αγριογούρουνο ήταν σημάδι βροχής και τρικυμίας, ενώ για το γεωργό ολέθριος οιωνός.





Ο Θησέας ίσως είναι ο ήλιος που αποξηραίνει το νερό και σταματά την ορμή των χειμάρρων. Ακόμα ο Θησέας είναι σύμφωνα με αυτή την ερμηνευτική προσέγγιση η προσωποποίηση των καιρικών φαινομένων της Αττικής καθώς και των ανωμαλιών του εδάφους και του κλίματος.

Κατ' άλλους η πορεία του Θησέα από την Τροιζήνα στην Αθήνα είναι η πορεία της μύησης που υπέστη ο ήρωας με την κάθοδό του στην Κρήτη. Σύμφωνα με μια παράδοση τα πέδιλα και το σπαθί που του άφησε ο πατέρας του ήταν του Περσέα, που τα χρησιμοποίησε κάποτε στην αποστολή του, πηγαίνοντας στη χώρα των γοργόνων. 


Ο πρώτος άθλος του Θησέα είναι λοιπόν και ο πρώτος σταθμός της μύησης. Είναι η νίκη πάνω στην εξωτερική δύναμη της φύσης, που σαν κακούργος με ένα ρόπαλο καταδυναστεύει τους αδύνατους και τους σκοτώνει ψυχοσωματικά.

Ο δεύτερος άθλος ή δεύτερη αναβαθμίδα δείχνει στη μύηση τη σύσταση των δύο κόσμων και των όντων με τη δυϊστική ενέργεια, στην πλαστικότητα της φυσικομορφής. Βλέπουμε καθαρά την απόκρυψη της σύνθεσης των κόσμων και των όντων στη μορφή δύο δυνάμεων, που ενωμένες σαν τα δύο σκέλη και τα δύο δέντρα να σχηματίζουν και να αποσχηματίζουν τα πλασμένα στη μορφή. Τα δύο δέντρα είναι οι δύο δυνάμεις αρνητική και θετική. Τα άρτια και τα περιττά. Τα θηλυκά και τα αρσενικά επιμερισμένα. Ο άνθρωπος στη μορφή γίνεται απ' αυτά τα δυο κύρια δυναμοενεργειακά δυναμικά στοιχεία, που πάλι θα αποχωριστούν από τον προγραμματισμένο νόμο και θα επανέλθουν οι κορυφές των δέντρων στα ίδια, στις θέσεις που κατείχαν οι δυο πρωτοδυνάμεις πριν σχηματίσουν το σύνθετο σώμα του ανθρώπου.

Στον τρίτο άθλο ο υλικός άνθρωπος κατανικήθηκε. Στο τρίτο σκαλοπάτι της μύησης και κάθε μύησης σκοτώνεται ο κατώτερος εαυτός και με βίαιη επέμβαση απορρίπτεται. Ο χοίρος-κάπρος σύμβολο της χαμηλής και παχιάς ύλης δολοφονείται.

Στον τέταρτο άθλο φονεύει τις εσωτερικές βίαιες παρορμήσεις. Τα βάρβαρα ένστικτα που αναβλύζουν κάπου-κάπου όταν η φουρτούνα κυριαρχήσει μέσα μας. Η θάλασσα, το σύμβολο της ύλης, δέχεται στην αγκαλιά της τους νικημένους από τις εσωτερικές βίαιες παρορμήσεις.

Η σκάλα της ανόδου στη μύηση συνεχίζεται και φτάνει στο πέμπτο σκαλί εκεί όπου ο υποψήφιος μύστης πρέπει να κατανικήσει τον ίδιο του τον εαυτό. Η νίκη πάνω στον Κερκύωνα είναι συμβολική και συμβολίζει την επιβολή του κάλλους πάνω στην ασχήμια και της αρμονίας πάνω στη δυσαρμονία. Ο Κερκύωνας είναι ο άσχημος, ο βάρβαρος, ο πρωτόγονος σε ένστικτα άνθρωπος.

Ο Θησέας ανέρχεται στην έκτη αναβαθμίδα της εσωτερικής αλήθειας. Σκοπεύει να διδάξει στο μυούμενο πώς πρέπει να διδάσκει τους συνανθρώπους του και με τι τρόπο να αποκόβει και να απομακρύνει τις αδυναμίες του και προπαντός τα πάθη του. Πρέπει ο μυούμενος μπροστά του να έχει το `παν μέτρον άριστον'. Την αναλογία και την αντιστοιχία των πραγμάτων. Είναι ο βαθμός της ισορροπίας και της αρμονίας.

Ο Θησέας φτάνει στην Αθήνα αναγνωρίζεται από τον πατέρα του γίνεται αποδεκτός από τους πολίτες αλλά παρόλα αυτά πηγαίνει να αντιμετωπίσει τον ταύρο του Μαραθώνα. Ο ταύρος αυτός ήταν ή εκείνος στον οποίο  μεταμορφώθηκε ο Δίας και έκλεψε την Ευρώπη ή εκείνος ο οποίος έστειλε ο Ποσειδώνας στο Μίνωα ο οποίος είχε υποσχεθεί να τον θυσιάσει αλλά επειδή ήταν μεγάλος και όμορφος τον κράτησε και θυσίασε άλλο άντ' αυτού. Οργισμένος τότε ο Ποσειδώνας τον εξαγρίωσε και αυτός κατέστρεφε τη χώρα. Ο Ευρυσθέας έστειλε τον Ηρακλή να τον φέρει και αυτός τον ζήτησε από το Μίνωα. Μετά από πάλη μαζί του ο Ηρακλής τον νίκησε και αφού τον έδειξε στον Ευρυσθέα τον άφησε ελεύθερο. Ο ταύρος αφού περιπλανήθηκε στη Σπάρτη και Αρκαδία πέρασε στο Μαραθώνα.

Ο ταύρος είναι ο άθλος που πρέπει να κάνει ο Θησέας για να αποδείξει ότι είναι άξιος γιος βασιλιά και ικανός να τον διαδεχθεί στο θρόνο. Ωστόσο η πορεία του ζώου, από την Κρήτη στην Αργολίδα, Αρκαδία, Κορινθία, Μεγαρίδα, Αττική, δεν αποκλείεται να σημαδεύει την εξάπλωση κάποιας μινωικής λατρείας, που καταργήθηκε στην Αθήνα από το Θησέα.

Συνεχίζοντας με την πορεία του μύθου φτάνουμε στο μύθο που συνδέει την Αθήνα με τον Μίνωα μέσω του γιου του, τον Ανδρόγεω. O Ανδρόγεως λατρευόταν στην Αττική και ίσως από εκεί να ξεκινά ο μύθος για το πώς άρχισε η μινωική διείσδυση στην ηπειρωτική Ελλάδα. Ο Μίνωας, είναι γνωστό από την γενικότερη παράδοση, εγκαθιστούσε τους γιους του ηγεμόνες στα μέρη τα οποία προσαρτούσε. Ο Ανδρόγεως μπορεί να ήταν μια τέτοια περίπτωση. Η σύνδεσή του με τις εορτές για το Λάιο και τα Αθήναια ίσως εξηγεί κάποια συγγένεια λατρευτική. Αν με το σκοτωμό του από τον ταύρο υποδηλώνονται και ανθρωποθυσίες , δεν είναι βέβαιο.

Ο μύθος για το φόρο της Αθήνας και την υποτέλειά της τονίζει ιδιαίτερα το γεγονός ότι ο Μίνωας παρά τη μεγάλη δύναμη που διαθέτει και τη μεγάλη στρατηγική εμπειρία δεν κατορθώνει να πατήσει στην Αθήνα , και τα δεινά που υποφέρει η πόλη δεν προέρχονται από την αξιοσύνη του κατακτητή, αλλά από την οργή του θεού. Ακόμα ο φόρος αίματος συνδέεται με τις λατρείες, τόσο σαν αναφορά στις ανθρωποθυσίες όσο και με τους ιερούς αριθμούς που βγαίνουν από κοσμογονικά και ημερολογιακά πρότυπα. Τα εφτά αγόρια και τα εφτά κορίτσια συμβολίζουν τις επτά μέρες και τις επτά νύχτες της εβδομάδας.




Το δεύτερο ταξίδι του Θησέα που αυτή τη φορά γίνεται μέσω της θαλάσσιας οδού. Αυτή τη φορά ο Θησέας δεν είναι έφηβος. Το ταξίδι δεν στηρίζεται στον ενθουσιασμό της νιότης του αλλά και σ' αυτό το ταξίδι ο Θησέας καλείται να υπηρετήσει το συμφέρον του λαού. Αυτό το ταξίδι είναι που θα τον καθιερώσει σαν βασιλιά της Αθήνας και θα του δώσει έστω και άθελά  του το θρόνο. Ο Θησέας δεν στηρίζεται πια μόνο στον εαυτό του αλλά φροντίζει να πάρει μαζί του έμπιστους και ικανούς να τον βοηθήσουν άντρες. Είναι η προσωπική του πορεία προς την ωριμότητα και την καταξίωση.

Καθώς φτάνουν στην Κρήτη και ο ήρωας καλείται να αντιμετωπίσει τον εχθρό του μπορούμε να πούμε ότι ο Θησέας συμβολίζει την ακτίνα του ήλιου που εισέρχεται μέσα στο Λαβύρινθο και το σκοτάδι. Είναι το καλό που αντιμετωπίζει το κακό και το νικά. Η Αριάδνη είναι η σοφία, που με το σπάγκο της την ευρύνοια οδηγεί τον άνθρωπο στη λάμψη του ήλιου και τον φωτίζει. Υποστηρίζεται ότι η μετάβαση στην Κρήτη είχε σκοπό να μυήσει τα παιδιά στα Κρητικά μυστήρια, τη διαπαιδαγώγηση, τη μόρφωση, την καλλιέργεια και την αποκάλυψη γνώσεων και τεχνών που κατείχε το Κρητικό ιερατείο.

Γυρίζοντας ο Θησέας στην Αθήνα και έχοντας ξεχάσει να αλλάξει τα πανιά στο καράβι, μαύρα-πένθος λευκά- χαρά, γίνεται η αιτία να πεθάνει ο πατέρας του. Ο λαός της Αθήνας πενθεί το θάνατο του βασιλιά την ώρα που φτάνει το καράβι έχοντας μέσα όλο το πολύτιμο φορτίο. Ο λαός δεν ξέρει τι να κάνει. Να θρηνήσει για το χαμό του Αιγέα ή να  πανηγυρίσει την επιστροφή των νέων και μαζί με αυτούς και του νέου βασιλιά. Η σκηνή μας παραπέμπει στο γνωστό "Le Roi est mort. Vive le Roi"

Ένα ακόμη στοιχείο του μύθου του Θησέα στο οποίο πρέπει να σταματήσουμε είναι και το θέμα της αρπαγής των γυναικών. Ο Θησέας άρπαξε πέντε γυναίκες. Στην πραγματικότητα πρόκειται ίσως για τον αρχαίο μύθο της αρχαίας θεάς της βλάστησης που αρπάζεται από τον θεό Πλούτο. Ακόμη μπορεί να πρόκειται για περιγραφή ενός παλιού κοινωνικού εθίμου που φανέρωνε την παλικαριά του νέου ή ήταν μια καλή αιτιολόγηση της επιγαμίας με ξένες γυναίκες όπως ήταν όλες οι γυναίκες του Θησέα. Στη βιβλική παράδοση έχουμε αντίστοιχα την αρπαγή της κόρης του Ιακώβ από τον Σιχέμ ενώ στη ρωμαϊκή την αρπαγή των Σαβίνων γυναικών.

Σε ότι αφορά τη βασιλεία του Θησέα τα ιστορικά στοιχεία μαρτυρούν το μέγεθος της αξιοσύνης του και της φιλανθρωπίας του. Πόσο όμως η κοινή γνώμη των Ελλήνων πίστευε στην ιστορική αξία των μύθων φαίνεται καθαρά από τον τρόπο που τους χρησιμοποίησαν στην πολιτική τους ζωή. Ένας λαός σήμερα όταν θέλει να εξάρει τη συμβολή του στην πρόοδο του ανθρώπινου πολιτισμού, είτε για να συνειδητοποιήσει ο ίδιος, είτε για να την προβάλλει στους ξένους καταφεύγει στην παλιότερη πολιτική και πνευματική της ιστορία. Ακόμη ό,τι μεγάλο καταφέρνουν οι Έλληνες μέσα στην ιστορική τους πορεία προτιμούν να το παρουσιάζουν ως επίτευγμα των μυθικών τους ηρώων. Έτσι για τους Αθηναίους για να καταξιωθεί η δημοκρατία έπρεπε να παρουσιαστεί σαν έργο των μυθικών χρόνων. Έτσι ο Θησέας γίνεται ο πρώτος που καθιερώνει το δημοκρατικό πολίτευμα.

Τέλος η κατάβαση του ήρωα στον Άδη είναι ένα στοιχείο που συναντάται πολύ συχνά στην μυθολογία. Και παρότι ο ήρωας γίνεται υβριστής με την πράξη του αυτή σώζεται και πάλι από το φίλο του ο οποίος τον γυρίζει ξανά στη γη και στη ζωή. Ο μύθος του Θησέα θα ήταν άδικο αν τελείωνε έτσι υβριστικά για τον ήρωα. Με το θάνατό του από το Λυκομήδη ο μύθος τελειώνει και οι Αθηναίοι  ξαναβλέπουν τον θρυλικό βασιλιά τους να πολεμά μαζί τους στη μάχη του Μαραθώνα. Άλλωστε πόσες φορές δεν διηγείται η παράδοση ότι Άγιοι και πολλές φορές και η ίδια η Παναγία πολέμησαν στο πλάι του λαού όταν ξένοι επιβουλευόταν την ελευθερία του.

Τελειώνοντας την ερμηνευτική αυτή προσέγγιση θα ήταν σημαντικό να σταθούμε στα στοιχεία που τον χαρακτηρίζουν. Και οι δυο πατέρες του είναι συνδεδεμένοι με το υγρό στοιχείο. Ο Ποσειδώνας θεωρείται ο θεός της ευφυΐας και αν κάτι χαρακτηρίζει το Θησέα είναι η εξυπνάδα του. Η μητέρα του έχει κυρίαρχο στοιχείο της τον αέρα. Ο Θησέας όμως δρα στη στεριά και είναι στενά δεμένος μ' αυτή. Ίσως επειδή το νερό και ο αέρας είναι αυτά που δίνουν ζωή στη γη και την κάνουν να είναι γόνιμη. Είναι και τα πρώτα που προσφέρει ο Θεός στη δημιουργία του κόσμου στη γη για να της χαρίσουν ζωή.

Αναδημοσίευση από εδώ

Eπιλογές, επεξεργασία, επιμέλεια δημοσιεύσεων/αναδημοσιεύσεων Πλωτίνος